Дин

Ураҙа тотоу серҙәре

0

                                                        Ураҙа тотоу серҙәре
     — Тештәрҙе дауалау, күҙгә, танауға дарыу һалыу ураҙаны боҙамы?
     — Пломба ҡуйғанда йәки теш һурғанда әгәр тамаҡтан эскә ҡан йәки башҡа матдә берәр мадтә үтмәһә, ураҙа боҙолмай. Ләкин теш алдырған ваҡытта, ғәҙәттә, табип анальгетик дарыу ҡулланып укол ҡаҙай. Ундай ваҡытта, йәғни организмға дарыу ингәндә, ураҙа, һис шикһеҙ, боҙола (икенселәр боҙолмай ти). Ошо рәүештә ураҙаһы боҙолған кеше һуңынан уны ҡаза ҡыла.
     Юғарыла яҙылғанды иҫәпкә алып, шулай эшләргә кәңәш ителә: теш һурыуҙы ифтарҙан һуңғы ваҡытка күсерергә кәрәк. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Габделбари Исаев. Дини әсәрләр

0

                                            Габделбари Исаев. Дини әсәрләр
     Малайга алты яшь тулгач, әтисе Низаметдин улын «земский ышкулга» укырга бирә. Күп еллар узгач, бу мәктәптә укыган чакларын Габделбари хәзрәт үзенең истәлекләрендә искә ала: «Ул ышкулда иртән бер сәгать дин укытыла, аннан падишаһ дога[сы] булып, дәрес башлана иде. Моның соңында унбер яшемдә минем әнкәй Башкортостанның Әсән мәдрәсәсенә Коръән[не] хифз (=ятлау) итергә илтеп куя, анда, исемен белмим, әгъма (=сукыр) бер кари (=Коръән белгече) була. Ул бик усал, бик кыйный торган була. Бу авылдан бер атна, ун көннән соң качамын. Шул җирдән 18-20 километр чамасы Түйлүгән дигән авылга Хәбибәриҗал Габделкадыйри кари хәзрәткә илтеп тапшыралар. Ул 35 яшьләрендә була. Бик гайрәтле һәм тре- бовательный (=таләпчән) була. Әлбәттә, ул вакыт гамәлгә куелган кыйнау монда да бар иде, ләкин мин үзем бер генә тапкыр кыйналдым, бәлки әткәйнең ярдәмле булуы файда иткәндер. Анысын ачык белмим, тик бер генә кыйналуымнан шулар дип шәкертләр әйтә иде» тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Никахта мулла кәрәкме?

0

                                                     Никахта мулла кәрәкме?
     Был һорауға яуапты яҙырға Стәрлетамаҡ яғынан яңы һайланған йәш һаҡалтай мулланың йәштәргә никах уҡыуҙан баш тартыуы тураһындағы хәбәрҙән сығып аңлатам. Әлеге мулла кейәүгә сыға торған йәш ҡыҙҙың ауырлы булыуы сәбәпле йәштәргә никах уҡыуҙан баш тартҡан. Ахыры был мулла Аллаһ урынына Хаким булып ҡыланып, кемгә гонаһ яҙып, зина ла ғәйепләргә һәм кемгә йәннәткә инергә хәл итәлер.
     Ысынында мулланың йәштәрҙең никахлашыуында бер ҡыҫылышы юҡ. Мулла урыҫ поптары һымаҡ Аллаһ һәм кешеләрҙең араһындағы посредник түгел. Шуға никах мәжлесенә мулланы саҡырағыҙмы-юҡмы – был һеҙҙең эш. Беҙҙең боронғо башҡорт йолаһы буйынса мулла никахлаша торған йәштәргә килеп нәсихәт –доға-теләк ҡылған. Никах доғаһын мулла ғына уҡырға тейеш, йә мулла ғына никах үткәрергә тейеш тигән бер ниндәйҙә дәлил – хәҙис юҡ. Һәм никах доғаһы уҡылырға тейеш тигән хәбәр ҙә юҡ. Никах доғаһы ул Ҡөръән аяттарынан алынған бер-нисә аят, уны теләгән кеше уҡый ала. Ә иң хәйерлеһе атай-әсәйҙең балаларына ҡылған доғаһы. Был доғаның ҡабул булыуына шик юҡ. Теләһә, никах хөтбәһен кейәү кеше лә уҡый ала. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Зәүәл ваҡыты

0

                                                              Зәүәл ваҡыты
     Зәүәл ваҡыты нимә ул? Ҡояштың көн үҙәгендә күк йөҙөндә иң юғары нөктәгә (зениткә) еткән мәлен зәүәл ваҡыты тиҙәр.
     Зәүәл ваҡытында йоҡола булыу — кешенең сәләмәтлеге өсөн зарарлы. Шуға күрә лә мосолмандарға был ваҡытта йоҡламаҫҡа кәңәш ителә.
     Намаҙ уҡыуҙан тыя торған өс ваҡыт бар:
          1. Ҡояш ҡалҡып килгән саҡта.
          2. Зәүәл ваҡытында.
          3. Ҡояш байып барған мәлдә.
тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ен-шайтандар

0

                                                 Ен-шайтандар
     Ендәр тураһында ғалимдарҙың фекерҙәре.
     Ғалимдарҙың күбеһе ендәр кешеләргә керә ала тигән фекер менән килештеләр. Ғабдуллаһ бин Әхмәд бин Хәнбәл атаһына: «Хәҡиҡәттә, ендәр кешегә керә алмай тип әйтеүсе кешеләр бар», тип әйткәс, имам Әхмәд уға: „Эй улым, телдәре менән ендәр һөйләшкән кешеләр алдайҙар."

     Бер шәйех әйтте: «Ендәрҙең барлығы Ҡөрьән һәм сөннәт менән, ғалидарҙы фекерҙәре менән дә раҫланған, һәм бында бигерәк тә был һорау менән яҡын таныш булған уның менән шөғөлләнгән кешеләрҙә лә һис шик-шөбһә юҡ. Енләнгән кешене тикшергән ваҡытта ул кешенән, ул элек белмәгән һүҙҙәрҙе ишетергә мөмкин, һәм улар шул хәтлем ныҡ көслө, хатта ул һуҡһа дөйәне лә үлтерә алырлыҡ көстө тойорға мөмкиндер». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Тура юл

0

                                                       Тура юл
     Мосолмандың йөрөр юлы — һиҙайәт.
     ” Һиҙайәт” — туп-тура юл, тигәнде аңлата.
     Дин өйрәтә: мосолмандың төп вазифаһы — игелекле була белеү, ти. Тормошта юлдың ниндәйен һайларға кәрәклеге хаҡында Ҡөрьән үҙе аңлатып бирә.
     ”Әйт, — ти ул, — Хәнифтәрҙән Ибраһим дине булған хаҡ юлға Раббым мине үҙе төшөрҙө, — тиң”. ”Әл-Әнғам”,”Мал-тыуар” сүрәһе, 161 — нсе аят.
     Хаҡ юлға төшөү — Аллаһтың үҙенә тәүәккәлләп йәшәй белеү. ” Аллаһ ярҙамына ғына өмөт бағлап йәшәй белгән кеше, тимәк, тура юлды тапҡан кеше була”. ”Әлү Ғимран”, "Ғимран ғаиләһе "сүрәһе, 101 — нсе аят. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Хәтем менән бағышлау

0

                                                Хәтем менән бағышлау
     Хәтем тигән һүҙ, ғибәҙәтең, уҡыуҙың аҙағы, Ҡөръән уҡыу, Ҡөръән уҡып сығыу, йәғни Ҡөръәнде тулыһынса уҡып сығыу, Ҡөръәнде хәтем итеү ул — уны башыннан аҙағына ҡәҙәр уҡып сығыу — тип аңлатмаларҙа әйтелә.
     Хәтем менән бағышлау бер нәмә кеүек, тик бағышлау бер-нисә аят менән, йәки Ҡөръәнде тулыһынса уҡымай – бер-нисә сүрә уҡып аҙағына тамамлауҙа уҡылған доға-аяттар. Был доғалар ғәрәпсә йә башҡортса булырға мөмкин. Ә хәтем — Ҡөръән Кәримде тулыһынса — бер айҙамы, йәки ике айҙамы уҡып сығып, аҙағына шул Ҡөръәндең һуңғы битендәге, йәки икенсе ғәрәпсә доғаны бағышлап уҡып ҡуйыуҙалыр. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Кем ул шәһит

0

                                                       Кем ул шәһит?
     Шәһит — Аллаһы Тәғәлә юлында үлгән мосолман. Хәҙистәрҙә шәһиттәрҙен төрлө типтары килтерелә. Ғөмүмән алғанда, ике төрлө шәһиттәр тураһында һүҙ йөрөтөргә мөмкин.
     Йыназа намаҙына ҡағылышлы махсус ҡағиҙәләр ҡулланып, айырым йолалар менән күмелеүсе шәһиттәр.
     Күмелеүгә ҡарата махсус ҡағиҙәләр булмаған шәһиттәр. Бындай типтағы шәһиттәр ахирәттә (теге донъяла) үрге дәрәжәгә лайыҡ. Ләкин, шәриғәт буйынса, беренсе типтағы шәһиттәргә ҡулланылған ҡанундар икенсе типтағыларға ҡарата ҡулланылмай.
     Кемдәр һуң беренсе типтағы «шәһит»кешеләр. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Мөьминдәр һәм монафиҡтар

0

                                         Мөьминдәр һәм монафиҡтар
     Золом һәм һөйөү, ҡойо төбө һәм күк йөҙө... Былар бер-береһенә ҡапма-ҡаршы төшөнсәләр. Әйтәйек, беҙ ҡойо төбөн золом менән сағыштыра, һөйөү хисен күк йөҙөнә тиңләй алабыҙ. Ҡоҙоҡ төбө — ҡараңғылыҡ, әсирлек, шәхесте ирекһеҙләү символы, күк йөҙө иһә — хөррийәт һәм яҡтылыҡ билдәһе...
     Исламда золом-зөлмәткә урын юҡ. Һеҙ иҙеүҙе, ҡыҫым, баҫымды теләһә ҡайҙа таба алырһығыҙ, ләкин Исламда быларҙың бер бөртөгө лә юҡ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ҡәҙер кисе – оло ниғмәт ул

0

                                              Ҡәҙер кисе – оло ниғмәт ул
     Ислам донъяһында айҙар араһында – Рамаҙан айы, көндәр араһында – йома көнө, кистәр араһында – Ҡәҙер кисәһе иң мөбәрәк үә иң мөҡҡәдәс булараҡ ҡабул ителгән. Был көндө Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләмгә Ҡөръән индерелә башлаған. Ҡәҙер кисәһе Рамаҙан айының һуңғы ун көнө араһындалыр, ул билдәле бер төн итеп теүәл билдәләнмәгән. Шуға ла һуңғы был кис-төндәрҙе доға ҡылып, доғалар уҡып, тәүбә итеп уҙҙырырға кәрәк.
     Бер хәҙисендә Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ﷺ: «Ҡәҙер кисе Рамаҙандың һуңғы ун көнө араһынан, бигерәк тә таҡ һанлы кистәренән эҙләгеҙ», — тигән. Дөрөҫөрәге Пәйғәмбәребеҙ Ҡәҙер кисен теүәл белергә мөмкии тип иҫәпләгән, әммә был кис йәшерен булып ҡалған. Рамаҙан айының һуңғы ун көнөнөң таҡ һандарында – 21-се, 23-сө, 25-се, 27-се йәки 29-сы кисәһендә Ҡәҙер кисәһе булыуы мөмкин. Ошо көндәр тураһында хәҙистәр бар. (Күберәк 27 кисте әйтәләр. Быйыл (2020 йыл) ул 19 майға тура килә). Аллаһы Тәғәлә ҡайһы бер нәмәләрҙе йәшергән. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.