Яҙмыш һәм уның серҙәре

0

                                                 Яҙмыш һәм уның серҙәре

     Элементар өлөшсәләрҙән ҡатмарлы молекулаларға ҡәҙәр, ваҡ ҡына есемдәрҙән иң ҙурҙарына ҡәҙәр, беҙҙең донъяны ла индереп, бәләкәй дәүмәлдәр донъяһынан бөтә ғаләмдәргә ҡәҙәр ваҡыты, урыны, образы һәм сәбәбе билдәләп ҡуйылған. Билдәләнгән ваҡыты етһә, Аллаһу Тәғәлә Илаһи ниәтен бөтә күркәмлегендә тормошҡа ашыра.
     Аллаһу Тәғәлә бар иткән һәр нәмәнең үҙ тәғәйенләнеше, маҡсаты бар. Тормошобоҙҙа булып үткән бөтә ваҡиғалар асылда яҙмыш һыҙаттары. Ай, ҡояш, йондоҙҙар, үҫемлектәр, хайуандар һәм бихисап башҡа бөтә барлыҡ – һәммәһе тәҡдир прогаммаһы эсендә. Ағастан өҙөлөп төшкән япраҡ та шул программаның бер өлөшө. Әгәр ҙә бөтә барлыҡ тәҡдир ҡануниәтенә буйһонмаһа, йыһанда ғәләмәт ҙур хаос һәм анархия хөкөм һөрөр ине.
     Һәр сәнғәт әҫәре авторҙың көсө һәм һәләттәре арҡаһында барлыҡҡа килә. Мәҫәлән, рәссам картинаһын яҙа, хаттат (каллиграфия оҫтаһы), мөмкинлектәренән, талантынан сығып, каллиграфик композицияһын төҙөй. Аллаһу Тәғәлә Үҙенең Ҡөҙрәте менән ғаләм барлыҡҡа килгәндән алып уның һуңғы көнөнә ҡәҙәр, кеше танып белһен өсөн, сер һәм хикмәте менән сорнап, буласаҡ бөтә нәмәләрҙе раҫлаған. Был план һәм тәртип ҡадар, йәки Аллаһтың Ихтыяры тип атала. Ошо хәҡиҡәт хаҡында Аллаһу Тәғәлә изге аяттарҙа әйтә:
                                                                                               إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ
     49. Иннәә күллә шәй'ин халәҡнәәһү биҡадар.
     «Шик-шөбһәлә булмағыҙ, Беҙ һәр нәмәне үҙ тәҡдире менән (үҙ йөрәгендә) яралттыҡ» (Ҡәмәр, 54/49). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Тәүбә һәм күҙ йәштәре

0

                                                             Тәүбә һәм күҙ йәштәре

     «Үкенес ялҡыны ялмаған күңел, йәшле күҙҙәр менән тәүбә ит. Сәскәләр ҙә бит ҡояшлы һәм дымлы урындарҙа таждарын аса!» (Мәүләнә Йәләлетдин Руми)
                                                             Тәүбә һәм күҙ йәштәре
     Тәҡүәле әҙәмгә бер тегенсе һорау биргән: — Рәсүлуллаһ, салләллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең, хәҙисендә әйтелә: «Аллаһү Сүбхәнәһү үә Тәғәлә үлем сәғәте еткәнгә ҡәҙәр кешеләрҙең тәүбәләрен ҡабул итә» (Тирмиҙи, Дәғүәт, 98). Һин был турала нимә уйлайһың?
     Тәҡүәле әҙәм әйткән:
     - Эйе, был хаҡ. Һин үҙең нимә менән көн итәһең?
     - Мин тегенсе, кейем тегәм.
     - Тегенсе эшендә нимә бик еңел?
     - Ҡайсы менән туҡыма бесеү.
     - Тегенселек менән нисә йыл шөғөлләнәһең?
     - 30 йыл самаһы.
     - Үлем килгәндә туҡыма бесә алырһыңмы?
     - Юҡ, булдыра алмам.
     - Тыңла әле, тегенсе! Үлем күҙеңә ҡарап торғанда, 30 йыл тырышлыҡ һалып, оҫтарып бөткән нәмәңде лә эшләй алмағас, ғүмерҙә лә әйтеп ҡарамаған тәүбә һүҙҙәрен нисек әйтә алырһың? Хәҙер, көсөң барҙа тәүбә ит! Юғиһә һуңғы мәлеңдә яҡшыға өмөт бағлап тәүбә итер өсөн көсөң етмәүе бик мөмкин... «Үлем килгәнсегә ҡәҙәр тәүбә итеп ҡалығыҙ!» — тигән һүҙҙәрҙе ишетмәнеңме ни? (Мүснәүи, Фәиз-үл-Ҡадир, V, 65). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Хисап көнө

0

                                                                Хисап көнө

     Әй мосолман ҡәрҙәштәр! Аллаһы Тәғәлә Ҡөръән — Кәримдә әйтә:

                                                                                                   بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

                                                                                 1.  َيَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ

2. يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ

     Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим.
1. Йәә әййүһә-ннәәсү-ттәҡуу раббәкүм иннә зәлзәләтә-ссәәғәти шәй'үн ғәҙыиим.
2. Йәүмә тәраунәһәә тәҙһәлү күллү мурды- иғәтин ғәммәә ардағәт үә тәдағү күллү ҙәәти хәмлин хәмләһәә үә тәра-ннәәсә сүкәәраа үә мәә һүм бисүҡәәраа үә ләәкиннә ғәҙәәбә-лла- аһи шәдиид.
Бисмилләһир-рахмәнир-рахим!
1. Эй, кешеләр! Раббығыҙҙан ҡурҡығыҙ! һуңғы сәғәттең тетрәтеүе — оло нәмә бит!
2. Ул көндә, үҙегеҙ күрерһегеҙ, бала имеҙгән әсәләр балаһын онотор, йөклө ҡатындар йөгөнән бушаныр. Кеше иҫерек булмаһа ла, иҫерек кеүек күренер. Алланың язаһы шулай ҡаты!
                                                                                                         Әл-Хаж сүрәһе (22 сүрә), 1-2 аяттар

     «Әй әҙәмдәр! Бар ҡылыусығыҙҙың ғазабынан һаҡланығыҙ һәм ул әмер иткән ғәмәл ҡылығыҙ. Хаҡиҡәттә ҡиәмәт алдынан буласаҡ зилзилә — ер тетрәү — бик оло нәмәлер. Ул зилзилә булған көндә уны күргән һәр бер бала имеҙеүсе имгән балаһын онотор һәм һәр бер йөклө ҡатын йөгөнән ваҡытһыҙ бушаныр, һәм әҙәмдәрҙе иҫергән кеүек йөрөгәндәрен күрерһегеҙ. Шулай булһа ла, улар иҫермәгәндәр, бәлки, Аллаһының ғазабы ҡаты булыр, тиелә. Аллаһы Тәғәлә был аятта ҡиәмәт килер алдынан буласаҡ ер тетрәүенең ҡурҡынысын һәм мөһәбәтлелеген, ололоғон һүрәтләп биреүҙе хуп күрҙе. Ул әйтәлер: Ҡиәмәт ҡуба торған сәғәттең зилзиләһенең ерҙе һелкетеүе шул дәрәжәлә көслө, ҡурҡыныс, ҡот осҡос булыр ти, ул көндә имеҙеүсе ҡатын, ул көндөң ҡурҡыныслығынан аҡылы китеп, имеҙә торған балаһын онотор һәм һәр бер йөклө ҡатын ул көндөң дәһшәтенән балаһын ваҡытһыҙ табыр, һәм дә ул көндөң дәһшәтенән әҙәмдәр иҫерек кеүек йөрөрҙәр. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Тәсбих (тиҫбе) бидғәтме?

0

                                                       Тәсбих (тиҫбе) бидғәтме?

     Тәсбих ҡулланыу тураһында фекер төрлө. Был яҙмала шуларға аңлатма, Ғәрәбстан дин ойошмалары һәм уҡыу йорттары ғалимдарынан һуңғы ваҡытта алынған мәғлүмәт-һығымта бирелә.
                                                       Тәсбих ҡулланыу яраймы?
     Тәсбихтең аңлатмаһы: имам Мөхөтдин ән-Нәвәүи «Тәхзиб әл-әсмә үә әл-лөғәт» китабында былай тигән: «Тиҫбе ул — епкә теҙелгән һәм зекерҙә ҡулланыла торған ынйы бөртөктәре. Икенсе атамаһы — мәсбәха, имән бармаҡ атамаһынан килеп сыҡҡан, сөнки намаҙ ваҡытында тәүхидте раҫлау өсөн беҙ уның менән хәрәкәт яһайбыҙ». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Тәбүк яуы

0

                                                                   Тәбүк яуы

     Ғәрәптәр Рум ерҙәренә яу менән барып, уларға һөжүм итеү хаҡында хатта хыялланмай ҙа, сөнки улар үҙҙәрен бындай хәлдән күпкә түбән итеп тоя. Рум халҡы иһә үҙҙәре уңышһыҙлыҡҡа осраған Мөьтә яуын, ҡәнәғәт була алмайынса, һаман иҫендә тотҡан була. Шуға ла Аллаһ Рәсүле ﷺ ғәрәп ерҙәренә килеп етеп, Ислам үҙәгенә яу иғлан итмәҫ борон румдарҙың илен мосолмандар ғәскәре менән баҫып алырға теләй.
                                                                   Яу ваҡыты
     Был яу туғыҙынсы йылдың рамаҙан айында була. Аллаһ Рәсүле ﷺ томра эҫе көндө, емештәр бешкән мәлдә юлға сыға. Алда оҙон юл һәм еңел булмаған сәфәр. Дошмандарҙың һаны ла бик күп. Пәйғәмбәр ﷺ яу ҡоралдарын әҙерләһендәр өсөн хәлде аңлатып бирә, ниндәй илгә барырға теләүен әйтә. Ул саҡта илдә халыҡ өсөн бик ауыр ҡоролоҡ була.
     Монафиҡтар, эҫелектән ҡасып, Аллаһ Рәсүле ﷺ менән йыһатҡа сыҡмаҫ өсөн көсһөҙлөктәренә һылтанған. Улар ҡаршы яҡтың еңелмәҫ, ҡеүәтле булыуынан да ҡурҡҡан, хәҡиҡәттә лә шикләнгән. Аллаһ Тәғәлә ул хаҡта былай тигән: «Өйҙәрендә ҡалып, Аллаһ Рәсүле артынан (яуға) бармауҙарына шатландылар, ә үҙҙәре Аллаһ юлында малы, йәне менән тырышлыҡ күрһәтергә ҡыйынһындылар. Етмәһә, улар: «Көн эҫе саҡта сыҡмағыҙ», — тине. «Тамуҡ уты тағы ла эҫерәк бит», — тиң. Шуны белһендәр ине!» (Ҡөръән, 9:81). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Тәбуҡ алышы

0

                                                                 Тәбуҡ алышы

     Румдарҙың әһел Ислам менән һуғыш итеү өсөн ғәскәр әҙерләгәндәре рәсүлуллаһҡа ишетелде. Шунлыҡтан рәсүлуллаһ сәхәбәләргә Румдар менән һуғыш итеү өсөн Шам тарафына сәфәр итәсәген һөйләне. Башҡа һуғыштарҙа рәсүлуллаһ, халыҡҡа таралмаһын өсөн, ҡайҙа сығасағын асыҡ әйтмәй ине. Был сәфәрҙә иһә, барасаҡ ер оҙаҡ булып, уға әҙерләнеү тейеш булғанлыҡтан, ҡайҙа сығасағын асыҡ һөйләне. Был ваҡытҡа ҡәҙәр Исламиәтте ҡабул иткән бөтә Бәдиә ғәрәптәрен үә Мәккә халҡын да һуғышҡа сығырға әмер итте. Был һуғышҡа сығыу халыҡҡа бик ауыр килде. Сөнки уларҙың һуғыш итәсәк дошмандары ул быуаттың иң ҡеүәтле дәүләттәренән булған Рум императорлығы булып, барасаҡ ерҙәре лә бик алыҫ ине. Мәҙинә әтрафында был ваҡытта аслыҡ булып, халыҡ бик уңайһыҙ хәлдә ине. Көндәрҙең эҫе булыуы уңайһыҙлыҡты тағы ла арттыра ине. Уның өҫтөнә был ваҡыт емештәрҙең өлгөргән ваҡытына тура килеп, баҡса эйәләре үҙҙәренең баҡсаларында яңы емештәр ашап, күләгәлә рәхәтләнеп ятаһылары килә ине. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Таиф яуы

0

                                                                         Таиф яуы

                                                           Ҫәҡиф халҡы ҡалдыҡтары
     Тороп ҡалған Ҫәҡиф халҡы, Таиф еренә барып, ҡәлғәгә йәшенә. Улар унда бер йылға етерлек кәрәк-яраҡ тарын индереп кенә ҡалмай, һуғыш өсөн кәрәкле әйберҙәрен дә тултыра. Аллаһ Рәсүле ﷺ үҙенең ғәскәре менән улар яғына юлланып, Таиф стенаһына етәрәк туҡталып ҡала. Уларҙың унда үтеп инерлек көсө булмай. Мосолмандар өҫтөнә ҡоторонған саранчалай уҡтар яуа, сөнки Ҫәҡиф халҡы бик оҫта уҡсылар була.
                                                                      Таифте ҡамап алыу
     Ғәскәр икенсе урынға күсеп, уларҙы егерме көндән ашыу ҡамауҙа тота. Араларында көслө алыш була. Уҡтар һаман яуыуын дауам итә. Аллаһ Рәсүле ﷺ ошо ҡамау барышында беренсе тапҡыр катапульта ҡуллана. Көрәш ҡыҙғандан-ҡыҙа бара. Күп кенә мосолмандар уҡ тейеүҙән үлеп ҡала. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Таиф алышы

0

                                                                    Таиф алышы

     Хүнәиндә еңелгән мөшриҡтәрҙән бер фирҡә (Сәҡиф менән Һәүәзиндән бәғзеләре) башлыҡтары Мәлик ибн Ғәүф менән Таифҡа ҡасҡайнылар. Улар, үҙҙәренә бер йылға етерлек аҙыҡ әҙерләп, Таиф нығытмаһында бикләнделәр.
     Рәсүлуллаһ уларҙың арттарынан ҡыуҙы. Юлда Мәлик ибн Ғәүфтең ҡәлғәһенә етеп, уны емереп киттеләр. Сәҡиф халҡының береһенең баҡсаһынан үткәндә, баҡса эйәһенең итәғәт итеүе талап ителгәйне. Был ҡабул итмәгәнлектән, баҡсаһы яндырылды.
     Ғәскәр Таиф нығытмаһына яҡын бер ерҙә урынлашты. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Хөнәйен яуы

0

                                                             Хөнәйен яуы

                                               Һәүәүин ҡәбиләһе йыйылышы
     Ҡурәйштәр һымаҡ уҡ Һәүәүин ҡәбиләһе лә ҡеүәте буйынса дан тотҡан була. Улар менән Ҡурәйш ҡәбиләһе араһында уҙенә күрә бер сәмле көрәш бара. Һәүәүин халҡы ҡурәйштәр буйһонған нәмәгә буйһонорға теләмәй.
     Һәүәүиндәр башлығы Малик ибн Ғәүф алышҡа саҡыра башлай, Һәүәүин һәм Ҫәҡиф халҡы күмәкләшеп уның янына туплана, Аллаһ Рәсүленә ﷺ яу менән барырға йыйыналар. Үрҙәре менән берғә мөлкәттәрен, ҡатындарын һәм балаларын да алырға ҡарар итәләр.
     Аллаһ Рәсүле ﷺ Мәккәнең ике меңләгән халҡы менән юлға сыға. Улар араһында яңыраҡ ҡына Исламға килеүселәр ҙә, был динде бөтөнләй ҡабул итмәүселәр ҙә була. Мәҙинәнән сыҡҡан ун меңләп сәхәбә килеп ҡушылғас, уларҙың һаны быға тиклемге яуҙағынан да күберәк булып китә. Хатта ҡайһы бер мосолмандар, кешенең күплегенә һоҡланып: «Бөгөн беҙҙе бер нисек тә еңеп булмаясаҡ», тиешә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Хүнәйн алышы

0

                                                             Хүнәйн алышы

     Рәсүлуллаһ тарафынан Мәккә фәтх ителеп, һындарҙың бөтөрөлөүе Ҡөрәйш мөшриҡтәре үә Мәккә тирәһендә булған башҡа ғәрәптәрҙең, рәсүлуллаһҡа баш эйеп, Исламиәтте ҡабул итеп тороуҙары Һәүә зин үә Сәҡиф ғәрәптәренә ишетелгәс, улар ҙа тиҙ арала Ислам ғәскәренең улар ерҙәренә килеп етәсәктәрен төшөнөп, бер ергә йыйылып, был мәсьәлә тураһында кәңәшләшә башланылар, Һәүә зин үә сәҡифлылар ғәрәптәрҙең иң ҡеүәтле ҡәбиләләре ине. Шуның өсөн улар, үҙҙәренең ҡеүәттәренә таянып, рәсүлуллаһ менән һуғыш ҡылырға, Ислам ғәскәре һөжүм итмәҫтән элек, уларға ҡаршы сығып һөжүм итергә ҡарар бирҙеләр. Тирә-яҡ ғәрәптәрен Ислам ғәскәренә ҡаршы йыйып, ҡеүәтле бер ғәскәр йыя алдылар. Ошбу ҡәбиләләр араһында рәсүлуллаһтың һөт анаһының ҡәүеме Бәни Сәғд тә бар ине. Ғәскәргә башлыҡ итеп Мәлик ибн Ғәүф Насри билдәләнде. Был кеше ни ҡәҙәр батыр үә хәрби яҡтан оҫта булһа ла, йәш булғанлыҡтан, тәжрибәһе камил түгел ине. Мәлик ғәскәрҙең һуғыш майҙанынан ҡасмауҙарына сәбәп булыр тип, ғәскәргә үҙҙәре менән ҡатындарын, балаларын үә малдарын алып сығырға әмер бирҙе. Мөшриҡ ғәскәре эсендә аҡыл үә фекере менән танылған Дурайд ибн Симма бар ине. Был зат мөшриҡтәрҙең иң бөйөк фарсиҙарынан булып, күп һуғыштарҙа ҡатнашып, дәрәжә ҡаҙанған булһа ла, хәҙерге көндә ғәйәт ҡарт үә һуҡыр ине. Уны һуғышҡа алып сығыуҙарында фәҡәт фекеренән файҙаланыу үә уның менән тәбрикләнеү өсөн ине. Дурайд ғәскәр эсендә ҡатындар, балалары үә малдары ла барлығын белгәс, Мәлик ибн Ғәүфте саҡыртып, быларҙы алып сығыуының сәбәбен һораны. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх