Хызыр — Ильяс

0

                                                            Хызыр — Ильяс
     Халыҡ хәтерендә Хызыр-Ильяс
     Атеистик совет заманы осоронда фольклорсыларға дини тематикаға ҡағылышлы материалдар йыйыу тыйылғанлыҡтан, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге архивында был темаға бәйле сығанаҡтар юҡ кимәлендә. Һуңғы ун йылда дингә ҡараш үҙгәреүе һәм Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты тарафынан фольклор экспедициялары тергеҙелеү сәбәпле, халыҡ ижадын, шул рәттән Исламға бәйле төрлө жанрҙар: легенда риүәйәттәр, мөнәжәттәр күпләп туплана башланды. Уларҙа дин, пәйғәмбәрҙәр тарихы, фәрештәләр, әүлиәләр, мөғжизәләр, изге шишмәләр һ.б. хаҡында бәйән ителә. Был мәҡәләбеҙ башҡорттар араһында йыш иҫкә алынған Хызыр-Ильясҡа бағышлана. 1998 – 2011 йылдар ара лығында Башҡортостандың күп райондарында һәм күрше өлкәләрҙә Хызыр-Ильяс тураһында бер-береһенә сюжеттары менән оҡшаш байтаҡ риүәйәттәр яҙып алырға тура килде.
     Хызыр-Ильяс образы – Ислам донъяһында киң билдәле. Уның хаҡында төрки ғалимдар байтаҡ ғилми хеҙмәттәр яҙған, Интернет селтәрендә лә материалдар бихисап. Беҙҙең башҡорт фольклористикаһында иһә был тема ғалимдарыбыҙ иғтибарынан ситтә ҡала килә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ғәйбәт

0

                                                                     Ғәйбәт
     Ғәйбәт тигән һүҙ — ул ғәрәп һүҙе ғәйибтән килеп сыҡҡан. Ул һөйләшеп-аралашып торған кешеләрҙең араһында булмаған кешенең, йәғни өсөнсө заттың насар, хәйерһеҙ яҡтарын иҫкә төшөрөп булышыуҙарын аңлата. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһи үәс-сәләм ғәйбәттең нимә икәнен аңлатып былай тип, әйтә: «Ғәйбәт – ул үҙеңдең мосолман ҡәрҙәшеңдең яратмаған яғын иҫкә алып һөйләү, уның хаҡында хаҡиҡәттә булған хәлен үҙе юҡта һөйләү, — тигән. Әгәр ҙә булмағанды булды тип, һөйләһәң боһтан булыр, икеһе лә бер хөкөмдә булыр тип», — дауам иткән.
     Аллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә ғәйбәтте әшәке бер сифат итеп бирә. Ул «Хүджүрат» (Бүлмәләр) сүрәһендә ғәйбәтте мәйет итен ашауға тиңләй: тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Диәнәт журналы №2

0

                                                Диәнәт журналы №2

     Курсор һәм мышка ярҙамында журналды аҫта тулыһынса уҡығыҙ. Уң яҡта черный квадрат стрелка менән — шунда баҫып ҙурайтығыҙ.

     ЙӨКМӘТКЕҺЕ

     ҒИЛЕМ
     1. Йыл миҙгелдәренең рухи билдәләре тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
     РИЗАИТДИН ФӘХРЕТДИН МИРАҪЫНАН
     2. Нәсихәттәр . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
     ФӘН ҺӘМ ТОРМОШ
     3. Һәр нәмәлә фекерләүселәр өсөн дәлилдәр бар . . . . . . . . . 12
     БАЛАЛАРЫҒЫҘҒА УҠЫҒЫҘ
     4. Пәйғәмбәрҙәр. Нух . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
     ӘҘӘП-ӘХЛАҠ ҺАБАҒЫ
     5. Мөхәммәт (ص – (кешеләрҙең иң гүзәле . . . . . . . . . . . . . . 22
     БАШҠОРТСА ХӨТБӘЛӘР
     6. Нимә ул хәләл? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
     7. Аллаһтың һөйөүенә ынтылайыҡ! . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
     8. Нимә ул харам? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
     9. Хөрәфәттәргә ышанмағыҙ! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
     10. Берҙәмлектә – бәрәкәт . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
     11. Тәкәбберлек мосолманға хас түгел . . . . . . . . . . . . . . . . 45
     12. Туғандарҙың ҡәҙерен бел . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
     13. Ата-әсә хаҡы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
     14. Ҡәберҙәргә барып йөрөү шарттары . . . . . . . . . . . . . . . . 55
     15. Кемдән үрнәк алырға? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
     16. Үҙең тапҡан ризыҡ татлыраҡ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
     17. Никах – диндең мөһим бер өлөшө . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
     18. Йомартлыҡ – имандан . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Аллаһтан ҡурҡыу

0

                                                        Аллаһтан ҡурҡыу
     Мөхәммәд пәйғәмбәр ғәләйһи үәс-сәләмдән риүәйәт килә: «Аллаһ Тәғәлә әйтте: «Берәү был донъяла Минән ҡурҡһа, ахирәттә уны тыныслыҡта ҡалдырырмын, ә инде икенсе берәү ошо донъяла Минән ҡурҡмаһа, тыныс йөрөһә, Ҡиәмәт көнөндә уны ҡурҡытырмын». Һәм тағы бер риүәйәтендә: «Мөьминдең күңеле Аллаһтан ҡурҡыуҙан тетрәһә, ул мөьминдең гонаһтары ағастан япраҡтар ҡойолған кеүек ҡойолор».
     Аллаһтан ҡурҡыу – һәр яҡшылыҡтың башы (хәҙис), сөнки Аллаһ хозурында хисап бирәсәген һәм ҡиәмәт язаһын уйлаған кеше мөмкин тиклем яҡшылыҡтар эшләргә, насар эштәрҙән бигерәктә йәбер үә золомдан һаҡланырға тырыша, үҙенең фани буласағын (үләсәген) уйлап, мохтаж кешеләргә мал менән һәм ғилем менән ярҙам итергә тырыша. Аллаһ тарафынан ҡушылған эштәрҙе эшләргә, тыйған нәмәләрҙән тыйылырға тырыша. Үҙенә һәм донъя малына ҡыҙыҡһынмайынса, тик Аллаһтың тәҡүәле ҡоло булырға тырыша. Бына ошондай игелекле эштәр тамуҡ ғазаптарынан ҡотолоу өсөн хәйерле ғәмәлдәр булып торалар. Аллаһтан ҡурҡыуы булмаған кешеләрҙә иһә, был шарттар юҡ. Ахирәт тормошона ҡарағанда донъя тормошон өҫтөнөрәк күрә. Фәҡәт мал йыйыуға ғына әһәмиәт бирә, был эштәр ахирәт көнөндә ғәрәсәт майҙанында үкенеүгә сәбәп булаларҙа инде. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ғәли хәҙрәттең мәшһүр хөтбәһе

0

                                       Ғәли хәҙрәттең мәшһүр хөтбәһе
     Хәҙрәт Ғәлинең раҙыаАллаһу ғәнһәнең «Әл-Ғара» исеме аҫтында танылған мәшһүр хөтбәһе
     Хәле менән һәр нәмәнән өҫтөн булып та, һәр нәмәгә түбәнәйерлек ҡәҙәр миһырбанлы Аллаһҡа маҡтауҙар булһын. Теләгәнен яйлы итеүсе, әҙәм балаһына артығын биреүсе, ауырлыҡтар һәм ҡыйынлыҡтарҙы юҡ итеүсе лә Ул. Сикһеҙ игелектәре, һанауһыҙ ниғмәттәре өсөн Үҙен маҡтап, Беренсе (Әл-Әүүәл) һәм Башланғыс (Әл-Бадый) икәнлегенә ышанабыҙ, Яҡын (Әл-Ҡариб) һәм Юл Күрһәтеүсе (Әл-Һаҙый) икәнлеген белеп, Үҙенән тоғро юл һорайбыҙ, Өҫтөн (Әл-Ҡаһир) һәм Ҡөҙрәтле (Әл-Ҡадир) икәнлегенә ышанып, Үҙенә генә һыйынабыҙ, Булышыусы (Әл-Ҡафый) һәм Ярҙам Итеүсе (Әл-Насир) икәнлеген белеп, Үҙенә генә тәүәккәлләйбеҙ. Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең Уның ҡоло һәм әмерҙәрен тормошҡа ашырыу, дәлилдәрен еткереү һәм иҫкәртеүҙәрен өсөн ишетереү өсөн ебәрелгән илсеһе икәнлегенә шәһәҙәт итәбеҙ.

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Хатмүүл хаүәәджәгәән — хатмүл хуаджаган

0

                                     Хатмүүл хаүәәджәгәән — хатмүл хуаджаган
                                                        (Кесе йома зекере)
     1. Аллаһу тәғәләне ризалатыу өсөн Хәтм ҡылыу ниәте.
     2. Кәлимәтүш шәһәәдәһ: Әшһәдү әлләә иләәһә илләллааһү үә әшһәдү әннә Мүхәммәдән ғәбдүһүү үә расүүлүһ (3 тапҡыр)
     Шым ғына: саллаллааһу ғәләйһии үә сәлләм. (Шаһитлыҡ ҡылам: Аллаһтан башҡа илаһ юҡ, Мөхәммәд Уның ҡоло һәм илсеһе.
     Шым ғына: Аллаһтың уға сәләме һәм ризалығы булһын). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Борһан тәүхид

0

                                                                Борһан тәүхид

                                        Аллаһының берлеген иҫбат итеү дәлиле
     Атеистик китаптарҙа, мәҫәлән Р.Р. Мәүлетовтың 1972 йылда сыҡҡан «Ислам дине», китабында: «динле кеше үҙ диненең килеп сығыуы тураһында әллә ни уйламай ҙа. Ул тәбиғи һәм зарури булып тойола. Дингә ышаныусы кеше фараз иткәненсә, алла үҙенең ғәҙҙәтән тыш мәрхәмәт күрһәтеүе менән уны «иң хаҡ һәм ысын дин» ҡосағында тыуырға лайыҡлы итеп тапҡан» – тип башлана. Совет осоронда бына шул һүҙҙәр менән дингә ҡаршы яҙылған ошо китап башлана. Яңылышҡан автор: Беҙ динһеҙлек осоронда тыуҙыҡ, был китап яҙылғанда миңә ете йәш ине әле. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ҡар менән тәһәрәт

0

                                                      Ҡар менән тәһәрәт
     Тәһәрәт алған ваҡытта аяҡты дымлы салфеткалар менән һөртһәң яраймы? Тәһәрәтте ҡар менән алырға яраймы?
     Һорау: Эштә саҡта, тәһәрәт алғанда аяҡтарҙы һәр саҡ йыуып тороуы уңайһыҙ. Был осраҡта аяҡтарҙы дымлы салфеткалар менән һөртһәң буламы? Был тәһәрәт булып һаналамы? Мин Рәсәйҙең үҙәк өлөшөндә йәшәйем һәм йыш ҡына урамда булырға тура килә. Миңә тәһәрәтте ҡар менән алһам яраймы?

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Йыназа намаҙында «Фатиха» уҡыламы?

0

                                  Йыназа намаҙында «Фатиха» уҡыламы?
     Ҡайһы бер оло имам-хатибтәр ҡайҙандыр алып: әгәр йыназа намаҙында «Әл-Фатиха» сүрәһе уҡылмаһа ул намаҙ намаҙҙан булмай тигән фекергә киләләр. Һәм йыназа намаҙындала «Фатиха» сүрәһе уҡылырға тейеш тигән фекергә килеп, сыуалаш тыуҙыралар. Үҙҙәре электән килгән тәртипкә ҡаршы сығалар. Әйҙәгеҙ хәҙер хәнәфи фикһ һәм хәнәфи буйынса намаҙ уҡыу китаптарын, һәм башҡа китаптарҙы ҡараштырайыҡ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Мәрхүмдең көткәне

0

                                                   Мәрхүмдең көткәне
     Һорау: «Пәйғәмбәребеҙ ﷺ -ең хәдисенән белеүебеҙсә, мәрхүм кеше ҡәберенә ерләнгәс (күккә күтәрелеп һорау алынғас) күктән төшөрөлә һәм уны ерләп зыяраттан өйҙәренә ҡайтып китеүсе кешеләрҙең аяҡ тауыштарын ишетеп ҡала. Мәрхүмдәр ни тиклем ваҡыт ҡәберҙәрендә булалар икән?»
     Яуап: Дини китаптарҙа мәрхүмдәрҙең ҡәберҙәге хәлдәре тураһында хәбәрҙәр бар. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.