Атайсал

0

                                                               Атайсал
     Был китап АТАЙСАЛ тип исемләнде.
     Атайсал — «ата-олаталар йәшәгән ер, ил» тигән киң мәғәнәлә ҡулланыла. Ошо мәғәнәлә ҡулланылыуына, күрәһең, уның нигеҙенә атай тигән һүҙҙең һалыныуы сәбәп булғандыр. Яңы барлыҡҡа килгән һүҙ борон-борондан телебеҙҙә ҡулланылған атай һәм сал морфемаларынан тора. Атай һүҙенең мәғәнәһе билдәле булһа ла, сал морфемаһының мәғәнәһе әлегә тулыһынса асыҡланмаған. Сал морфемаһы «ҡарт, иҫке, боронғо; сал сәсле, хөрмәтле ҡарт кеше» мәғәнәһен йөрөтөүе ихтимал. Сал һүҙе сал, сул, чул «таш, ҡаты, ныҡ» тигән боронғо болғар морфемалары менән дә бәйле булырға мөмкин. Нисек кенә булмаһын, ул боронғо башҡорт шәжәрәләрендә батырҙар исеме араһында йыш ҡына осрай. Мәҫәлән, беҙгә бөрйән, ҡыпсаҡ, түңгәүер, үҫәргән шәжәрәләрендә Атайсал, Байсал, Ҡаҙаҡсил, Сапсал, Ялпаҡсал тигән антропонимдар булыуы билдәле. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ҡәберҙән хат

0

                                                          Ҡәберҙән хат
     Хөрмәтле дин ҡәрҙәштәрем! Әлбиттә, ҡәберҙән хат яҙыу бер нисек тә мөмкин түгел. Әгәр ҙә ҡәберҙәге хәлде аңлатып унан хат яҙып булһа, ул хат тап бына һеҙгә тәҡдим ителгән хәлдә яҙылған булыр ине. Сөнки был хатта яҙылған хәбәрҙәр уйлап сығарылған һүҙҙәр түгел, ә Аллаһы Тәғәләнең китабы булған Ҡөръән Кәримдән һәм пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис сәләмдең мөбәрәк хәҙистәренән алынған һүҙҙәр.
     Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим. Бөтә йәнле һәм йәнһеҙҙәрҙе бар итеүсе, беҙҙе тупраҡтан барлыҡҡа килтереүсе, тәнебеҙгә йән иңдереүсе һәм «Әй, бәндәләрем, ҡыҫҡа ғүмерегеҙҙең һанаулы көн һәм төндәрен изгелектә уҙҙырығыҙ», — тип әйтеүсе Аллаһы Тәғәләгә рәхмәттәребеҙ яуһын. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Әбйәлил — Асҡар

0

                                                 Әбйәлил — Асҡар

     Асҡар — Әбйәлил районының үҙәге. Ул Урал аръяғындағы боронғо ауылдарҙың береһе. Асҡарҙың өс исеме булған. Уларҙа ауылдың оҙайлы тарихы сағылған.
     Асҡар ауылы иң тәүҙә Түңгәүер тип йөрөтөлгән. Түңгәүер тигән исемде ауылға ҡәбилә исеменә ҡарап ҡушҡандар. Сөнки был ауылда йәшәгән кешеләр элек түңгәүер ҡәбиләһенә ҡараған. Түңгәүер ҡәби-ләһенә килгәндә, ул борон замандарҙа бөрйән, үҫәргән ҡәбиләләре менән бергә йәшәр булған. Элек уларҙың йәйләүҙәре лә бер-береһенән алыҫ булмаған. Бөрйән, түңгәүер һәм үҫәргән башҡорттарының төп өлөшө Башҡортостандың хәҙерге Бөрйән, Әбйәлил, Йылайыр, Хәйбулла, Ейәнсура, Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ, Медногорский, Һарыҡташ райондарында таралған. Борон улар башҡорттар йәшәгән ерҙе көньяҡтан сикләп торғандар. Бер-береһенә яҡын йәшәһәләр ҙә, һәр ҡәбиләнең ере үҙенә айырым булған. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Арҙаҡлы башҡорттар

0

                                                     Арҙаҡлы башҡорттар

     Арҙаҡлы башҡорттар. Ғилми-биографик очерктар. Рәшит Шәкүр, Өфө: Китап, 2005.
Илдең, милләттең рухи көсөн, ҡеүәтен, кешелек донъяһында тотҡан урынын иң элек уның бөйөк кешеләре, оло аҡыл эйәләре, илем, халҡым тип йәшәгән ҡаһарман рухлы заттары билдәләй. Ә халыҡ үҙенең данлыҡлы улдарын һәм ҡыҙҙарын белергә, улар менән ғорурланырға, һәр быуын улар өлгөһөндә тәрбиәләнеп, фәһем алып үҫергә тейеш. Был йыйынтыҡҡа илаһи башҡорт донъяһы күгендә балҡып торған аҫыл заттарыбыҙ — атаҡлы тарихи шәхестәр, мәшһүр дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре, хәрби уҙамандар, хеҙмәт, фән һәм мәҙәниәт, әҙәбиәт, сәнғәт, халыҡ ижады өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшкән, рухи һәм матди донъябыҙға оло мәртәбә килтергән милләттәштәребеҙ хаҡында ғилми-биографик очерктар тупланды. Ул, әлбиттә, һис кенә лә, хатта яҡынса булһа ла, тулылыҡҡа дәғүә итә алмай. Бында әлегә ни бары дүрт тиҫтәнән артыҡ биография индерелде. Ә беҙҙең ошо махсус рубрика аҫтында сығарырға ниәтләнгән исемдәр әле хәҙер үк йөҙ илленән артып китә. Был оҙаҡ йылдар буйы ең һыҙғанып эшләүҙе талап иткән ғилми-ижади бурыс. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Гонаһ һәм тәүбә

0

                                                         Гонаһ һәм тәүбә
     Әғүүҙү билләәһи минәш-шәйтаанир-ражиим. Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахииим. Әлхәмдүлилләһи раббил ғәләмин. Үәссаләәтү үәссәләмү ғәлә рәсүлинә Мүхәммәдиү үә ғәләә әәлииһи үә әсхәәби әджмәғин.
     Гонаһ — бөтә бәлә-ҡазаның сәбәбе. Әҙәм балаһы нәфсеһенә хужа була алмай гонаһҡа бата. Гонаһтың сәбәбе насар уйыбыҙҙа, телебеҙҙә, эшләгән кире эшебеҙҙә һәм башҡа насар ғәмәлдәрҙә. Гонаһлар — Аллаһы Тәғәлә әйткәнгә ҡаршы килеү. Ул гонаһлар ғаиләләрҙе емерәләр, йөрәктәрҙе һуҡырайталар, тәндәрҙе ғазапҡа һалалар, өммәтте алмаштыралар, кеше балаһын боҙоҡлоҡҡа сығаралар.
     Кешенең иң яуыз дошманы — ул үҙе. Кеше тәбиғәтендә нимәлер фәрештәнән, нимәлер шайтандан алынған. Әгәр кеше тура юлдан тайпылһа һәм уның шайтани сифаттары еңеп сыҡһа, ул нәфсеһенә хужа була алмай үҙенә зарар килтерә. Бәндәгә теләгән юлды һайлау мөмкинлеге үҙенә бирелгән. Теләһә тура юлдан яҙып гонаһҡа бата, теләһә Аллаһының тура юлына сығып игелектә була. Шуға Аллаһ Тәғәлә боҙоҡлоҡ теләгәненә насарлыҡты артырырмын, игелектә булғанына изгелеген артырырмын тигән. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ҡөръәнде нисек уҡырға

0

учить Коран (Куран)                       Ҡөръәнде нисек уҡырға
     Ҡөръәнде нисек уҡырға (Фән-Тәджүид)
     Халҡыбыҙҙың бер нисә быуыны мосолмандарҙың изге Китабы Ҡөръән-Кәримде уҡыу мөмкинлегенән айырылып торҙо. Һуңғы йылдарҙа дәүләт сәйәсәтендә булған үҙгәрештәр һөҙөмтәһендә дингә ҡараш ыңғай яҡҡа үҙгәрҙе һәм халыҡ араһында Ҡөръән менән танышыу, уны күңелгә һеңдереү дәрте көсәйҙе.
     Ҡөръән Аллаһы Тәғәлә тарафынан Мөхәммәд Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмгә ғәрәп телендә бирелгән һәм ул ғәрәп телендә дөрөҫ уҡылырға тейеш. Ошо хеҙмәт был маҡсатҡа ирешеүҙә һеҙҙең яҡын ярамсығыҙ булыр.
     Ошо хеҙмәтте башҡарған Д.Д.Мәһәҙиевкә. Н.Ә. Сөйәрғоловҡа һәм нәшер иткән Хәйҙәр Хызыр улы Шаһиевҡа Аллаһ Тәғәләнең ризалығы булһын. Әмин. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ен-шайтандар

0

                                                 Ен-шайтандар
     Ендәр тураһында ғалимдарҙың фекерҙәре.
     Ғалимдарҙың күбеһе ендәр кешеләргә керә ала тигән фекер менән килештеләр. Ғабдуллаһ бин Әхмәд бин Хәнбәл атаһына: «Хәҡиҡәттә, ендәр кешегә керә алмай тип әйтеүсе кешеләр бар», тип әйткәс, имам Әхмәд уға: „Эй улым, телдәре менән ендәр һөйләшкән кешеләр алдайҙар."

     Бер шәйех әйтте: «Ендәрҙең барлығы Ҡөрьән һәм сөннәт менән, ғалидарҙы фекерҙәре менән дә раҫланған, һәм бында бигерәк тә был һорау менән яҡын таныш булған уның менән шөғөлләнгән кешеләрҙә лә һис шик-шөбһә юҡ. Енләнгән кешене тикшергән ваҡытта ул кешенән, ул элек белмәгән һүҙҙәрҙе ишетергә мөмкин, һәм улар шул хәтлем ныҡ көслө, хатта ул һуҡһа дөйәне лә үлтерә алырлыҡ көстө тойорға мөмкиндер». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Йәсин сүрәһе

0

                                               Йәсин сүрәһе

     «Йәсин» сүрәһенең серҙәре, хикмәттәре, фазиләттәре һәм шифалары
     — Кемдер һәр иртә һайын «Йәсин» сүрәһен уҡып, ундағы һәр «мөбин» һүҙенә туҡтап, 102 шәр мәртәбә «Йә Мүбин» тип әйтһә (7 «мөбин» һүҙенә 714 мәртәбә «Йә Мүбин» исеме әйтелер), уҡыусы кешенең күҙҙәренә башҡа әҙәм балалары күрмәгән ғәжәйеп нәмәләр күренә башлар.
     — Күҙ һәм ашҡаҙан ауырыуҙарынан зарланыусы кеше, ауыртҡан еренә ҡулын ҡуйып, сүрәнең беренсе биш аятын уҡып торһон. ИншаАллаһ, был кеше шифаһын табыр
     — Һәр төрлө морад-маҡсатка ирешер өсөн, йәстү намаҙынан һуң, тағы ла 2 рәҡәғәт нәфел намаҙ уҡып, бер юлы 41 мәртәбә «Йәсин» сүрәһен уҡырға кәрәк. Һәр бер «Йәсин» уҡыған һайын 1 мәртәбә «Йә мән йәкулү лиш — шәйьи күн фәйәкүн. Ифғәл ли (...)» тип әйтер кәрәк булыр. «Ифғәл ли...» тигән һүҙҙәрҙән һуң һәр ваҡыт теләк, маҡсатты әйтеү кәрәк. Аллаһы Тәғәлә рәхмәте менән уҡыусы маҡсатына ирешер. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Аллаһ шифаһы

0

                                                           Аллаһ шифаһы
     Әғүҙү билләәһи минәш-шайтаанир-раджиим
     Бисмилләәһир-рахмәәнир –рахиим
     Әлхәмдү лилләәһи раббил ғәләмиин
     Аллаһ Раббыбыҙға бар хәмед-ҫәнәләребеҙ ирешеп, Уның тарафынан ҡабул булһалар ине! Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд әл-Мостафа, Аллаһ Тәғәләнең рәсүле үә хәбибенә салауат-сәләмдәребеҙ булһа ине! Һәм дә Рәсүл-Әкрәм салләллааһү ғәләйһи үә сәлләм хәҙрәттәре менән бер сафта тороп йәндәрен, малдарын ҡыҙғанмайынса тырышҡан әһле-бәйти кирам үә йөмлә сәхәбә-и-ғизамға Аллаһ Тәғәләнең ризуан-фатихалары булһа ине.
     Ислам дине юлында тырышлыҡ ҡылып, динебеҙҙең оло мираҫын беҙгә тапшырып ҡалдырған әбей-бабайҙарыбыҙға, остаздарыбыҙға, донъянан ахирәткә күскән хәҙрәттәребеҙгә, абыстайҙарыбыҙға, динебеҙгә хеҙмәт иткән бар иман әһеленә Ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр өҙлөкһөҙ доғалар булһа ине! тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Яман шеш (рак)

0

                                                         Яман шеш (рак)
     Яман шеш (рак) ауырыуынан дауаланыу.
     Аллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә: «Мин бәндәләремә һынау итеп ауырыуҙар ебәрәм тигән... – һәм дауам итеп артынан шифа – дауаланыу ысулында ебәрәм» – тип аяттарында иҫкәртә.
     Аллаһ ебәргән ауырыуҙарҙың береһе яман шеш (рак) ауырыуы. Беҙҙең йәмғиәттә рак ауырыуына ҙур иғтибар биреп, халыҡты ҡурҡытып та бөткәндәр ахыры, әлбиттә ҡайһы берәүҙәр бында үҙҙәренә ошонан файҙаланып ҙур килем ала. Иң табышлы урындарҙың береһе дарыу һатыу – фармацевтика, миллиардлап табыш алалар. Әлеге грипкә эшләнгән прививкалар башында Американың элекке президенты Буш тигән әҙәм тора. Ул прививканың кәрәге бармы-юҡмы, бынан Мәскәүҙә ултырған «ағайҙарға» өлөш сыҡһа, һәр берегеҙ тигәндәй подопытный кроликка әйләнәгеҙ. Былтыр беҙҙең яҡтарҙа, бик күп кешеләр бер-береһенә серле ауырыу таратылар, грип эпедимияһы ваҡытындағы кеүек, тик температураһыҙ һәм төндәрен ҡапыл буштан-бушҡа һығылып, үлә яҙып, ары-бире йүткереп айҙар буйы ауырынылар, шул иҫәптән врачтарҙа. Тик был ауырыу сер булып ҡалды, бер ниндәйҙә дөрөҫ диагноз ҡуя алманылар һәм был турала бер ерҙә лә мәғлүмәт булманы... тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.