Сәфәр намаҙы

0

                                                              Сәфәр намаҙы
     Мөким һәм мосафир
     1. Өйҙә тороусы кешегә мөким тип әйтелер. Йөҙ саҡырым самаһы ергә барыу ниәте менән юлға сыҡҡан кешегә мосафир тиерҙәр.
     2. Сәфәргә сыҡҡан кеше ҡалаһының йә ауылының йорттары тәңгәленән уҙғандан башлап, йәшәгән еренә ҡайтып ингәнсе йәки икенсе ерҙә (ҡалала, ауылда) 15 көн йәшәүҙе ниәт ҡылғанға тиклем мосафир хәлендә булыр.
     3. Әгәрҙә мосафир бер урында 15 көн йәшәү ниәт ҡылһа, шул сәғәттән ул мөҡим хөкөмөндә була, әгәр 15 көндө тултырмайынса тағы юлға сыҡһа, мосафир була. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Аҙан һәм күҙҙәр

0

                                                       Аҙан һәм күҙҙәр
     Аҙан ваҡытында күҙҙәрҙе һөртөп алыу тураһында
     Хәҙрәти Әбү Бәкер әс-Сиддиҡ (разыйалаһү ғәнһә) һәр ваҡыт, мөәзин аҙан әйткән ваҡытта «Әшһәдү әннә Мүхәммәдәр-рәсүлүллааһ» һүҙҙәрен ишеткәндә мөәзин артынан был һүҙҙәрҙе ҡабатлаған. Шунан ул баш бармаҡтарын үбеп, шулар менән күҙҙәрен һөртә торған булған. Был эште Рәсүлүллаһ (салләллааһү ғәләйһи үәс сәлләм) күргәс: «Дуҫым Әбү Бәкер шикелле эшләгән кеше өсөн мин шәфәғәтсе булырмын», — тигән. Ошо хәҙис-шәриф эстәлегенә күрә «фәзаилел-әғмәл» синыфына инә. Шулай булғас, шулай эшләгән кеше фазыйләтле ғәмәл ҡыла тигән һүҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Татарса мөнәжәттәр

0

                                                    Татарса мөнәжәттәр

     Мөнәжәт — (ғәрәпсәнән) яңғыҙлыҡта үҙ-үҙең менән һөйләшеү, Аллаһы Тәғәләгә мөрәжәғәт итеү, ярлыҡауҙы һорау тигән мәғәнәне аңлата: дини-интим эстәлектәге әҫәр... Мөнәжәттәрҙең барлыҡ төркөмдәре өсөн дә, саф дини мөнәжәттәрҙән ҡала, хас булған төп сифат — ул да булһа фәжиғәлек (трагизм). Ул барлыҡ төркөмдәр өсөн дә уртаҡ сифат. Фәжиғә тулы мөнәжәттәрҙе барлыҡҡа килтереүсе сәбәптәр кешенең ғүмер юлында йыш тыуа. Боронғо сығанаҡтарҙы, уртаҡ параллелдәрҙе, үҙ-ара оҡшаш булған жанрҙарҙы эҙләү, төрки халыҡтарҙың илау-һыҡтауҙарына килтерә. Бындай олоу-һыҡтауҙар төрки халыҡтарҙың яҙма ядкәрҙәрендә мәңгеләштерелгән.
     Бына шулай тип башлана «Мөнәжәтләр» китабы. Мөхәррире Шәехҗан Фәния Хуҗахмәт. Аҫта ошо мөнәжәттәрҙең бер өлөшөн татар телендә тәржемәһеҙ ҡуйҙым. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Оялыу

0

                                                                  Оялыу
     Мосолман кешеһе өсөн иң мөһим сифаттарҙың береһе — әҙәп һәм оялыу. Әгәр кешеләрҙә әҙәп һәм оялыу, Аллаһ Тәғәләнән ҡурҡыу булмаһа, тормошобоҙҙың, көн итмешебеҙҙең тәртибе боҙолор ине. Кеше ҡылған хаталарынан һәм гонаһтарынан оялмаһа, башҡаларҙан тартынмаһа, Аллаһынан ҡурҡмаһа, уны насар, йәмһеҙ эштәрҙән туҡтатып булмаҫ ине. Әҙәпле кеше башҡалар менән дуҫ, татыу йәшәр, ололарҙы хөрмәт итер, кешеләргә рәхим-шәфҡәт күрһәтер. Ундай кеше үҙен түбәнәйтә торған эштәрҙән алыҫ торор. Намыҫы өсөн ҡайғырған әҙәм — әҙәпле, күркәм кеше. Ислам дине ҡанундары буйынса, кешегә һис кенә лә гонаһ эшләргә ярамай. Эшләгән икән, тәүбә ҡылыу зарур. Гонаһлы кеше ҡылған гонаһтары өсөн тейешле язаһын аласаҡ. Аллаһ Тәғәләнән оялыу кешеләрҙән оялыуҙан да өҫтөн, ул кешеләрҙе һәр төрлө яуызлыҡтарҙан һәм уҫаллыҡтарҙан туҡтатыр.
     Әбү Һөрәйрә, Аллаһ унан риза булһын, шулай тигән: «Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләм шулай тине: «Аллаһҡа иман етмештән артыҡ тармаҡҡа бүленә. Иң юғарыһы — «ләә иләәһә илләәллаһ», иң түбәне – юлда ҡамаусалап ятҡан әйберҙе ситкә алып ҡуйыу. Оялсанлыҡта ана шул имандың бер тармағы». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Диндә радикаль милләтселек

0

                                                 Диндә радикаль милләтселек
     Википедеяла милләтселек нигеҙен үҙ милләтеңә тоғролоҡ, сәйәси бойондороҡһоҙлоҡ, халҡың именлеге хаҡына хеҙмәт, мәҙәни һәм рухи үҫеш, милләтеңдең тормош шарттарын, уның йәшәү территорияһын, иҡтисади ресурстарын һәм рухи ҡиммәттәрен ғәмәлдә һаҡлау өсөн милли үҙаңды берләштереү тәшкил итә, тейелгән. Әммә ошо милләтселек сиктәрен үтеп китеүселәр бар. Әлбиттә беҙ башҡорт булып ҡалырға тейешбеҙ. Башҡорт икәнебеҙҙе онотмаҫҡа, тел-йолаларыбыҙҙы һаҡларға тейешбеҙ. Башҡорт, татар мосолман мәктәптәре, балалар баҡсалары була тороп үҙ балаңды башҡа «сит телдә» генә һөйләшергә өйрәтеү, шул халыҡтың ғөрөф-ғәҙәттәрендә тәрбиәләү – был, һис шикһеҙ, монафиҡлыҡ билдәһе һәм ул шулай уҡ мосолман ҡәрҙәштәреңә, үҙ милләтеңә хыянат итеүҙер. Ҡөръән уҡыр өсөн, ғәрәп грамматикаһын өйрәнеү өсөн иң яҡын тел башҡорт теле. Әлбиттә икенсе милләт телдәрен өйрәнеүҙә тыйылмай. Ғүмәр раҙыйАллаһу ғәнһү әйткән: «Йондоҙҙар ғилемен өйрәнегеҙ – юлдарҙы белер өсөн. Нәҫел-нәсәбегеҙҙе, үҙегеҙҙең тамырҙарығыҙҙы, ниндәй халыҡтан булыуығыҙҙы, телдәрегеҙҙе өйрәнегеҙ — бер-берегеҙгә яҡынайта торған сәбәп булһын өсөн». Мосолман кеше һәр саҡ ғилемгә ынтылырға тейеш һәм ошо ғилемен тулыһынса башҡаларға еткерергә тейеш. Шул маҡсатта сит телдәрҙе өйрәнеү бик хуп эш. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Өшкөрөүсе Фәрит хәҙрәт

0

                                                 Өшкөрөүсе Фәрит хәҙрәт
     Өшкөрөүсе Фәрит хәҙрәт: «Боҙом, сығарғас, уны яһаған кешегә ҡайта»
     Ендәр кешегә ни өсөн керә? Ен алыштырған тигән һүҙ ҡайҙан килеп сыҡҡан? Сихырсыларға кем хеҙмәт итә? Ҡазандың «Хәҙисә» мәсете имам хатибы, өшкөрөүсе Фәрит хәҙрәт Ҡадиров менән шулар тураһында һөйләштек.
     Күҙ тейһә, кешенең хәле бөтә – Фәрит хәҙрәт, күҙ тейеү тигән нәмә ысынлап та бармы?
     – Бар һәм ул бик хәүефле нәмә. Күҙ тейеүҙән кеше үлергә лә мөмкин. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдең ейәндәре Хәсән менән Хөсәйенде күҙ тейеүҙән һаҡлау өсөн: « Уғииҙү күмәә бикәлимәәти лләәһи-ттәәммәәти — мин күлли шайтаани үә һәәммәти үә мин күлли ғәйнин ләммәһ » (тәржемәһе: «Һеҙҙе теләһә ниндәй шайтандан үә зарарлы нәмәләрҙән һәм яман күҙҙәрҙән һаҡлаһын өсөн, Аллаһтың һүҙҙәре менән Аллаһтың үҙенә генә һыйындырамын») тигән доғаны уҡый торған булған. Беҙҙең ауылда булған бер хәлде һөйләйҙәр ине. Элек шишмәгә ат менән баралар ине бит. Бер ир, ике балаһын атҡа ултыртып, һыуға бара. Бер әҙәм, уларҙы күреп, ай-һай, балаларың үҫеп еткән икән, тип һоҡланып әйткән. Уның күҙе бик ҡаты булып, балалар өйгә ҡайтҡас тәгәрәп үлгәндәр. Бер туғаныбыҙҙың да күҙе ҡаты ине. Уның беҙгә киләһен белһәк, әсәй һыйырҙы, һарыҡтарҙы тиҙерәк һарайға яба ине. Ул киткәс, болдор, ишек тупһаларын йыуып сығара ине. Ҡайһы бер кешенең күҙе шул тиклем ҡаты була. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Һәфтиәк шәриф

0

                                                       Һәфтиәк шәриф
     Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим.
     Мөхтәрәм мосолмандар, һеҙгә Ҡөрьән-кәримдәге иң мәшһүр үә фазыйләтле булған сүрәләр үә аяттарҙы тәҡдим итәбеҙ. Транскрипция төҙөгәндә хаталар китһә Алаһтан ғәфү үтенәбеҙ, үә һеҙҙең аңлауығыҙға өмөт бағлайбыҙ. Ҡәлҡәлә ҡағиҙәһен транскрипцияла биреп булмай. Ҡаф ق , та ط , бә ب , жим ج, дәл د хәрефтәре һикертелеп әйтелә (мәҫәлән: әхәде). Революцияға тиклем башҡорт телендә ҡулланылған, ج (жим) хәрефен җ (дж) тип килтерҙек. Транскрипция менән яҙылған һүҙҙәрҙе уҡыуы еңел булһын өсөн айырманыҡ. Ниндәй генә транскрипция булһа ла Ҡорьәнде ғәрәп теленән уҡыуҙы алыштырмай, шуның өсөн ғәрәпсә уҡырға йөрәнергә мотлаҡ. Киләсәктә тәжвид ҡағиҙәләрен өйрәнеп Ҡөрьәнде ғәрәп теленән уҡырға насиб булһын. Был китапты әҙерләүселәргә, тикшереүселәренә, компьютерҙа һалыусыларына, станокта баҫыусыларына һәм үҙ малын сарыф итеп сығарыусыларына үҙ хәйер-доғаларығыҙҙы ҡылырға онотмайыҡ йәмәғәт! Һеҙҙең доғаларығыҙҙы өмөт итәбеҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

 Ислам юлдарында

0

                                                             Ислам юлдарында

     1942 йылда Диниә назаратында сираттан тыш кәңәшмә уҙа һәм унда «Советтар Союзы мосолмандарына мөрәжәғәт» ҡабул ителә. Был мөрәжәғәттә Совет хөкүмәтенең мосолмандарҙы ҡыҫырыҡлау сәйәсәтенән баш тартыуы, мәсеттәр төҙөүе һәм ирекле рәүештә дини йолаларҙы уҙғарыуы тураһында әйтелә. Мөрәжәғәт башҡорт, татар, ҡаҙаҡ, үзбәк телдәрендә баҫтырылып, мосолмандар күпләп йәшәгән төбәктәрҙә таратыла. Мәсеттәрҙә, заводтарҙа һәм фабрика¬ларҙа уны халыҡҡа уҡып ишеттерәләр.
     1942 йылдың майында мөфтөй-хәҙрәт Ғәбдрәхман Рәсүлев әҙерләгән мөрәжәғәт «Труд» газетаһында баҫыла: тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Рәнйеү

0

                                                                  Рәнйеү
     Рәнйеү (обида) беҙҙең бер-беребеҙ менән аралашҡанда килеп сыҡҡан, әллә ни иғтибар ителмәгән йыш булып торған рух-күңел күренеше. Рәнйеш, рәнйетелгән, кәмһетелгән (мәзлүм), мыҫҡыл ителгән, үпкә, үпкәләү, хәтер ҡалыу (ҡалдырыу), күңел ҡырылыу, йән әсеүе, күңел һыҙлауына төшөү, кеше арҡаһында аяныс хәлгә төшөү тигән мәғәнәләрҙә булған был һүҙҙәр кешенең ауыр күңел хәлен күрһәтә. Иҫебеҙ китеп бармаған был хәлде динебеҙ нисек аңлата?
     Рәнйеш ул — берәүҙең икенсе кешегә ҡарата хаҡһыҙға, заяға, бер сәбәпһеҙ кәмһетеүе, ҡыйыртыуы, йәберләүенә ҡарата йән-күңелдә ҡуҙғалған асыу, ғазап, әрнеү, һыҙланыу. Рәнйеш төшөү — кемде лә булһа рәнйеткән, кәмһеткән, түбәнһеткән кешенең берәр төрлө бәлә‑ҡаза күреүе, ауырлыҡ-бәхетһеҙлеккә дусар булыуы, йән һәм тән ғазабы, йөрәк-күңел язаһына төшөү тигән һүҙ. Беҙ үҙебеҙ аңғармаҫтан эш-ғәмәлебеҙ менән, йәки тел-күңелебеҙ менән кемделер ошо рәнйеү хәленә төшөрәбеҙ. Әлбиттә рәнйегән кеше үҙенең хәлен әллә ни һиҙереп бармай, күңелендә йәшерә. Әммә йөрәгендә асыу ҡала. Халҡыбыҙ: «Әйткән һүҙ – атҡан уҡ», — тигәндәр бит. Ошо, бәлки шаярыу менән әйткән һүҙебеҙгә лә яуапты Аллаһ алдында бирәһе, үпкәләгән кешенән рәнйеш яуабы ҡайтарып алаһы ҡала. Олата-бабабыҙ: «Рәнйеш ҡарғыш кеүек төшә», тип әйтә килгәндәр. Ана шул беҙгә әйткәнгә яуап бирмәгәндәр, телдәре менән ҡарғамаһалар ҙа, йөрәк-күңелдәре менән бик ҡаты рәнйейҙәр. Кеше рәнйеше төшә тигәндәре хаҡ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Сихыр

0

                                                             Сихыр
     Сихыр ул шайтанға яҡынайта торған ғәмәл һәм уларҙан ярҙам һорау. Сихыр тәнгә, йөрәккә һәм аҡылға тәьҫир итә ала. Сихырсылар тел менән, йәки ҡағыҙ битенә яҙыу-уҡыу менән, йәки башҡа ғәмәл башҡарып кешене сихырлай алалар. Сихыр ул ялғанды хаҡ итеп күрһәтә һәм бында ен-шайтан ғәләмәте. Сихырсы шайтандан ярҙам һорар өсөн төрлө ҡурҡыныслы гонаһ ғәмәлдәр ҡылырға, йәки Аллаһҡа ширк (тиңдәш) ҡылырға тейеш. Шунан һуң ғына шайтан сихырсының талаптарын үтәй. Сихыр зәхмәте билдәле бер кешегә билдәле бер маҡсат менән яһала. Бының өсөн: ғәҙәттә, кешенең фотоһүрәте, сәсе, кейеме, аш-һыуы, ҡәбер тупрағы ҡулланыла. Маҡсаттарына килгәндә, улар төрлө булыуы мөмкин. Кешене үлтереүгә еткереп, ҡәбергә индерергә, яңғыҙлыҡта ыҙалаһын өсөн, нәҫелен өҙөү, йәки эшендә проблемалар тыуҙырыу өсөн уҫал күңелле кешеләр шул яман аҙымға бара. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.