Ғибрәтле ҡиссалар, хикәйәттәр, вәғәздәр

Белем һәм ғилем

0

                                                            Белем һәм ғилем
     Хөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәр! Илдең, милләттең алға барыуы алған ғилемгә, уны тейешле файҙаланыуға, тормошҡа ашырыуға бәйле. Шул уҡ ваҡытта алған белем кешене һәр яҡлап тәрбиәләргә, бигерәктә Ислам дини әхләге яғынан, пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд сөннәте яғынан рухландырырға тейеш.
     «Мотлаҡи дини белем» тигән төшөнсә бар, үҙен мосолман тип һанаған кеше, һис шикһеҙ, хәйерле ғилемгә эйә булырға тейеш. «Ҡаш төҙәтәм тип, күҙ сығармаҫ» өсөн, теоретик һәм рухи ғилемеңде тулыландырыу, иманыңдан яҙмаҫ өсөн алған ғилемеңде тормошта дөрөҫ файҙаланыу мөһим. Хәҡиҡәткә, игелеккә саҡырыуыбыҙҙың һөҙөмтәһе әхүәле рухиәбеҙ офоҡтарына туранан-тура бәйле, тимәк ғилемебеҙҙе, офоҡтарыбыҙҙы киңәйтергә кәрәк. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Бала төшөрөү (аборт)

0

                                                 Бала төшөрөү (аборт).
     Әсә ҡарынында ятҡан баланы төшөрөү, икенсе төрлө әйткәндә абортты хәҙерге заманда бер ауырыу органды, миҫалға: шешкән һуҡыр эсәкте ҡырҡып алыу ташлау һымаҡ күрә күрә башланылар. Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар уның сәләмәтлеккә ниндәй ҙур зыян килтереүе тураһында ла, йәмғиәттебеҙҙә, бигерәктә динебеҙҙә хупланмаған ғәмәл булыуы тураһында уйламайҙар ҙа. Ә бит бала төшөрөүҙе диндәр ҙә тыя. Исламда был оло гонаһ һанала. Сөнки бала төшөрөү – был донъяға тыуып, йәшәргә теләгән балаға, ҡаршы енәйәт ул, нисек инде йөрәген аҫтында йәнәшә типкән кескенә йөрәкте үлтерәһең?
     Әгәр ҡатын-ҡыҙ ауырға ҡалһа, тыуасаҡ сабыйы өсөн доға ҡылып, уны көтөргә кәрәк. Кемдер буласаҡ баланан ҡотолорға теләй, ә шул уҡ ваҡытта күпме ҡатын-ҡыҙ бала табыу һәләтенән мәхрүм? Донъябыҙҙа күпме ҡатын-ҡыҙ бала таба алмай илай. Улар барыһын да бирер ине, ә бала юҡ. Ошо шатлыҡ өсөн был бәхетһеҙҙәр бөтә донъяһын бирергә әҙерҙәр, әсә булырға теләйҙәр. Улар әсә булыу тураһында хыяллана, бәпестәрен күкрәктәренә ҡыҫып, яратып, үбәһеләре килә. Ошо абортҡа барған ҡатын-ҡыҙҙарҙың бәләкәй генә бәпесте ҡулына алып, иркәләһе, кескенә генә ҡулдарынан үбеп, үҙ балаһының еҫен тояһы килмәне микән? Донъяға ауаз да һалмаған баланы нисек инде юҡ итеп була? Тормош булғас, төрлө осраҡтар була, төрлә һынауҙар, ҡаршылыҡтар килә, һүҙ ҙә юҡ. Ләкин, яуаплыҡтан ҡурҡып ҡына кеше ғүмерен өҙөү дөрөҫ түгел һәм был хаҡта бер аҙ уҡып китәйек. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Өсө-етеһе-ҡырҡы, Нурмөхәмәт хәҙрәт

0

                                         Өсө-етеһе-ҡырҡы, Нурмөхәмәт хәҙрәт
     Мәрхүм-мәрхүмәләр рухына өсөн-етеһен-ҡырҡын уҡытыу тураһында ҡәҙерле, хәҙер инде мәрхүм Нурмөхәмәт хәҙрәтебеҙ нимә әйткән ул. Әйҙәгеҙ тағын хөрмәтле мөфтиебеҙ Нурмөхәммәт хәҙрәт Ниғмәтуллиндең «Иман – күңел көҙгөһө» китабын ҡарайыҡ. Ул яҙа:
     Әл-хәмдү лил-ләһ, динебеҙҙә баҡыйлыҡҡа күскәндәргә хәйер биреү ҙә бар. «Мәрхүмдәрҙең рухы килә, көтөп тора», — тип беҙ бәләкәй саҡта ла әсәйҙәр, өләсәйҙәр хәленән килгән миҡдарҙа хәйер бирә торғайны.
     Исламда мәрхүмдәрҙе ҡәҙерләп һуңғы юлға оҙатыу, өсөнсө, етенсе, ҡырҡынсы көнөн, йыллығын үткәреү, унан һуң да иҫкә алып тороу йолаһы бар. Был, беренсенән, ҡайғы уртаҡлашыу булһа, икенсе яҡтан мәрхүмдең рухына хәйер бирелә, доға ҡылына. Был үҙебеҙгә бәрәкәт, күңел тыныслығы булып әйләнеп ҡайта.
     Шулай ҙа, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, хәйерҙе аҡса биреү тип кенә аңларға ярамай. Бер-береңә аҡыл, фекер, ҡул көсө менән ярҙам итеү, йылмайып күрешеү, хәлде һорашыу, иман йорттары төҙөшөү — барыһы ла хәйер ул. Уларҙың барыһынан да бәрәкәт килә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Үлем тураһында

0

                                                               Үлем тураһында
                                                                 الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ
     «Әлләҙии халәҡаль-мәүтә үәл-хәйәәтә лийәблүүәкүм әййүкүм әхсәнү ғәмәләү-үә һүүәл-ғәзиизүл-ғафуур».
     "Кемдең яҡшыраҡ (изге) эш эшләгәнен һынар өсөн Ул үлем менән тереклекте булдырҙы. Ул олуғ, ярлыҡаусан « („Мөлк“ сүрәһе, 2 аят).
     Хөрмәтле дин ҡәрҙәштәрем!
     Бөгөн беҙ ахирәткә илтә торған юл тураһында һөйләшәсәкбеҙ. Был юлдың фани донъяла уҡ башланыуын әйтәһем килә. Уны ике төргә бүлеп ҡарарға була:
     а) ҡыҫҡа юл,
     б) оҙон юл.
     Ҡыҫҡа юл тураһында Аллаһы Тәғәлә Ҡөръән-Кәримдә шулай тип әйтә:
                                                    هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِن رِّزْقِهِ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
     «Һүүәл-ләҙии джәғәлә ләкүмүл-арда ҙәлүүләң фәмшүү фии мәнәәкибиһәә үә күлүү мир-ризҡиһи үә иләйһин-нүшуур».
     »Ул — Аллаһ, һеҙгә ерҙе йөрөргә уңай ҡылды, ул ерҙең елкәһендә йөрөгөҙ, теләгән ерендә йәшәгеҙ, үә ул ерҙең ризыҡтарын ашағыҙ, хатта үлгәндән һуң терелеп Аллаһ хозурына барасаҡһығыҙ" (Мөлк" сүрәһе, 15-се аят). тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Яңы йыл

0

                                                     Яңы йыл
     Һәр йыл аҙағында Яңы йыл көнөн ҡаршылау еттә башлаһа, ҡайһы бер үҙҙәрен мосолманға һанаған кешеләр араһында ыҙғыш-талаш китә, Яңы йылды байрам итергәме һуң тип? Бында нимәлә проблема, мәсьәлә? Иҫке йылдың һуңғы айының көндәре бөтөп Яңы йыл, яңы ай башлана. Яңы йылдың мосолман диненә бер бәйләнеше лә һәм ҡыҫылышы ла юҡ. Беҙ барыбыҙҙа католиктарҙың Григориа́нский календа́ры буйынса йәшәйбеҙ. Ошо календарҙан файҙа күреп, бар ғүмерен шуға бәйләгән сәләфит-ваххабиттар яңы йылды биҙғәт (диндә яңылыҡ) тип, ә был католиктар календары менән йәшәүҙе ни эшләп биҙғәт күрмәйҙәр икән, ни эшләп бар эштәренә ошонан хисап алалар? Хатта Сауд Ғәрәпстаны ла 2016 йылдың 1 октяберенән ошо календарҙа. Был барған хисаптан (календарҙан) беҙ бер нисектә ҡотола алмайбыҙ. Бар тормошобоҙ, эшебеҙ, йәшәйешебеҙ шуға бәйләнгән – сәғәте, минуты менән. Ҡулыбыҙҙағы сәғәт-смартфонда, ашау-эсеүҙә, йоҡларға-торорға еткән ваҡытыбыҙҙа. Ә ваҡытыбыҙ әйләнеп торған минут-сәғәт-көн-төн ай һәм йыл иҫәбенә бәйле. Теләмәһәктә-теләһәктә яңы йыл көнө бер мәле киләсәк иншаАллаһ, әгәр Аллаһ Тәғәлә беҙгә көнөн насип итһә. Һәр йәшәгән сәғәт-көнөбөҙ-йылыбыҙ ҡәбергә, һорау алынасаҡ Ҡиәмәт көнөнә яҡынайыу өсөн хисап ул. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Мәрткә китеү

0

                                                   Мәрткә китеү
     Мәрткә китеү медицина телендә летаргик йоҡо, тип атала ул. Летаргик грек һүҙе, иҫһеҙ-һушһыҙ булыу тигәнде аңлата. Табиптар мәрткә китеү ул кешенең үҙенсәнлекле ауырыуы тиҙәр, ләкин аныҡ аңлата алмайҙар. Уның йоҡлаймы, үлгәнме икәнен асыҡлау ауыр. Ул ҡыбырҙамай. Тирә-яҡ йоғонтоларға реакция белдермәй. Семтеһәң дә, һелкетһәң дә, хәрәкәтһеҙ, йөрәге туҡтаған, тын алыу алыуы беленмәй. Летаргик йоҡо ваҡытында кеше үлмәй, ә йоҡлай ғына. Мәрткә киткән кеше күҙҙәрен аса алмай, көслө хроник арығанлыҡ тоя, тирә-йүн менән һис бер төрлө лә аралаша алмай, бер нәмә лә ишетмәй. Әлеге халәт йоҡоға оҡшаған. Кеше ҡулын, аяғын ҡыбырҙата алмай. Мәрткә киткән кеше, ике, өс көн, айҙар, йылдар буйы был халәттә булырға мөмкин.
     Мәрткә китеү (летаргик сон) тураһында боронғо заман әкиәттәрендә лә һөйләнелә. 100 йыл йоҡлағандан һуң, принц үпкәнгә терелгән принцесса тураһында әкиәтте күбебеҙ хәтерләйҙер. Мәрткә китеү астраль кәүҙәнең (кешенең йәне) физик торошонан айырылыу. Ул бик көслө психик үҙгәрештәр, кәүҙәнең көслө физик ауыртыуҙары арҡаһында булырға мөмкин. Тик астраль кәүҙә физик тороштан айырылғанда, улар араһында бәйләнеш өҙөлмәй. Теләһә ҡайһы ваҡытта кешенең тәненә йәне кире ҡайтырға мөмкин. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Өсөһөн, етеһен, ... үткәреү ғәҙәте

0

                                        Өсөһөн, етеһен, ... үткәреү ғәҙәте
     Әссәләмүғәләйкүм мосолман ҡәрҙәш! Үткәндә мин мәрхүмдең өсө, етеһе, ҡырҡы һәм йылы тураһында мәҡәләлә ҡаршы яҡтың яҙғандарына яуап итеп уларҙың үҙҙәренең примерена ҡаршы яуап яҙғайным. Ләкин ҡайһы берәүҙәр әллә наҙанлыҡтан, әллә башҡорт телең аңламау сәбәпле яҙғанды аңлап етмәгәндәр, хатта мине коммунист тип ебәргәндәр. Коммунистәрҙеңдә төрлөһө бар бит һәм аҙашыу юлдары ла, бюрократияһыла һәм башҡаһы, динһеҙлектәре арҡаһында ғына илде тота алманылар. Хәҙерге көндөң дә сәйәсәте хаҡында мәрхүм Гейдар Джемал — Рәсәй ислам әһеле, философы, йәмәғәт эшмәкәре әйкән бит: илдең бер партиялы Единая Россия етәкләгән сәйәсәте уны һәләкәткә килтерәсәк тип. Әле беҙ шул һәләкәттең ҡырына килеп еттек. ИншаАллаһ, Аллаһ насип итһә, был иҫке ҡалдыҡтарҙан арынған яңы дәүергә күсәсәкбеҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Байҙарға (Шәйехзада Бабич) (Ураҙа айы мөнәсәбәте менән)

0

                                            Байҙарға (Шәйехзада Бабич)
                                           (Ураҙа айы мөнәсәбәте менән)

Эй ҡалын ҡорһаҡлы бай, ҡорһаҡлы һәм «инсафлы» бай,
Ай буйына ас тороп, астар хәлен һиҙҙеңме, эй!
Туҡ тороп, рәхәткә күнгән эҫтәрең ҡыйналдымы?
Ас-яланғастарга шәфҡәт хистәрең уяндымы?

Уйланыңмы, социалдар тартышыуҙа хаҡлы, тип?
Социалдар ярлы, тапалған халыҡтар яҡлы, тип?
Уйланыңмы: ысын золом, ысын талау бит байлығың,
Байлығың күпме фәҡирҙең юймағандыр һаулығын!

Һеҙгә нәмә — көн дә байрам, һеҙгә көн дә тик тороу,
Ярлылар көн-төн егелгән, һеҙгә — көн-төн типтереү.
Ник былай был, ярлылар ҙа, бай кеүек, инсандыр бит?
Ярлылар ҙа, бай кеүек, рәхәт теләүсе йәндер бит?

Бер тигеҙ бай ярлы менән, юҡ уның артыҡлығы,
Булһа тик артыҡлығы — онҡотлого һәм мутлығы.
Бөтһөн инде: буржуаздар донъяға баш булмаһын!
Бөтһөн инде: ярлылар мохтаж-яланғас йөрөмәһен!

Бөтһөн инде киң йыһанда тар ҡәберҙәр тарлығы!
Бөтһөн инде бикләнеп ятҡан ҡарундар һандығы.
Йөрөмәһен инде фәҡирҙәр әлһерәп, хәлдән тайып!
Бер тигеҙ тотһон ураҙа һәм бер тигеҙ итһен ғәйет! тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вәхит Хызыров

0

                                                                 Вәхит Хызыров

     Был бүлектә минең ауылдаш, класташ-дуҫым Вахит Хызыров тураһында «Шонҡар» һәм «Бельские просторы» (№ 01 (206) Январь, 2016) журналдарынан алынған хикәйәләр.

                                                       

Вахит ХызыровЙырлап йәшәүҙәре бер ғүмер...

ВӘХИТ ХЫЗЫРОВТЫҢ ижадын күркәм сәскәгә лә, мәғрур ағасҡа ла тиңләргә булыр ине. Тик ул үҙенән-үҙе донъяға пәйҙә булған күренеш түгел, сәхнә оҫтаһының йырҙары — уның тыуған яҡтарында, бай тарихлы, халыҡ йолаларын, боронғо йыр-моңдарын, рухи ҡаҙаныштарын ҡәҙерләп һаҡлаған таланттарға йомарт Әбйәлил тарафтарында. Ә шулай ҙа... Бәрәкәтле тупраҡта шытым алған үҫентеләрҙәй йыр-моң яратыусы үҫмерҙәр күп бит ул, үҙешмәкәр сәхнәләрҙә сығыш яһап йөрөүселәр ҙә байтаҡ. Ә ил алдында исемдәре халыҡ теленән төшмәгән, донъя сәхнәләрендә республикабыҙ намыҫын яҡлай алырлыҡ, йырҙары сәнғәтебеҙҙең алтын фондына инеп ҡалырлыҡтары күп түгел.
тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Өшкөрөүсе хәҙрәт

0

                                            Өшкөрөүсе Фәрит хәҙрәт (дауамы)
     «Фәрит хәҙрәт Кадиров: өшкөргәндә кемдер илай, кемдер көлә...»
     Ҡаҙандың «Хәҙисә» мәсетенең имам-хатибы Фәрит хәҙрәт Кадиров 20 йыл өшкөрөү менән шөғөлләнә икән.
     - Фәрит хәҙрәт, өшкөрөүҙең ниндәй төрҙәре була?
     - Өшкөрөү ул төрлө осраҡтарҙа ҡулланыла. Күҙ тейеүҙән, сихырҙан, хәлем юҡ тип зарланып киләләр. Күҙ тейгән осраҡта кеше ҡулына урын тапмай, насар төштәр күрә. Сихыр булғанда төшөндә йығылып төшкәнен, эттәр ҡыуғанын күрә. Йоҡонан арып, тирләп уяна. Өшкөргәс, Аллаһтың рәхмәте менән еңеллек табалар. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.