Фарыз ғәмәлдәр

1

                                            Фарыз ғәмәлдәр

   Фарыз — шәриғәт буйынса мотлаҡ ҡылынырға тейешле ғәмәл. Уны ҡылған кеше сауаплы булыр, ҡылмай ҡалдырған кеше гонаһлы булыр. Уның фарызлығына инанмаған кеше иһә иманһыҙ һаналыр.
   Фарыз ғәмәлдәре ике төрлө:
              1. фарыз ғәйн
              2. фарыз кифәйә.
   Фарыз ғәйн — һәр бер мөьмин бәндә үтәргә тейеш ғәмәл. Бер йәмәғәт әсәндә бер нисә кешенең ҡылыуы менән башҡа кешеләрҙең өҫтөнән яуаплылыҡ төшмәй. Мәҫәлән: намаҙ уҡыу, ураҙа тотоу кеүек ғәмәлдәр.
   Фарыз кифәйә — бер йәмәғәттең мәжмүғына (бер өлөшө) йыйылып ҡылыу тейешле булған фарыздыр. Араларынан береһе генә үтәһә лә, башҡаларҙың өҫтөнән төшә, йәғни башҡа кешеләр ҡылмай ҡалһалар ҙа, гонаһтан ҡотолалар. Ләкин ни ҡәҙәр кеше ҡылһа ла, ҡылған береһе сауаплы була. Әгәр ҙә бер йәмәғәт эсендә һис бер кеше ҡылмай икән, шул йәмәғәт эсендә булған барлыҡ кешеһе гонаһлы була. Мәҫәлән: йәтимдәрҙе һәм зәғиф ҡарттарҙы, яңғыҙ ауырыуҙарҙы тәрбиәләү, мәйеттәрҙе дәфен итеү, уларға йыназа намаҙы уҡыу кеүек ғәмәлдәр фарыз кифәйә була.
    тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Шәриғәт ғилеме

0

                                               Шәриғәт ғилеме

   Әхмәдһәди Мәҡсудиҙың “Әхкәми шәрғийәһ” (Шәриғәт хөкөмдәре) тигән хеҙмәттәренән.
   1. “Таләбүл- ғилми фәридатүн ғәләә күлли мүслимийн үә мүслимәтин”
   Мәғәнәһе: Шәриғәт ғилемен белергә тырышыу һәр бер мосолман иргә һәм мосолман ҡатынға фарыз (үтәлеүе мотлаҡ булған эш).
   2. “Әт-тәфәҡҡүһү фид-диини хәҡҡун ғәләә күлли мүслимийн”
   Мәғәнәһе: Дин хөкөмдәрендә ғалим булыу һәр мосолманға тейешле эш.
   3. “Иннәллааһә Тәғәәлә фәрада фәрааида фәлләәтүдыйғүһәә үә хәддә хүдүүдән, фәләә тәғтәдүүһәә үә хәррамә әшйәә-ә фләә тәнтәһиҡүүһәә үә сәкәт ғән әшйәә-ә рахмәтул-ләкүм ғайра нисйәәнин, фәләә тәбъхәҫүү ғәнһәә”.
   Мәғәнәһе: дөрөҫлөктә Аллаһу Тәғәлә бер нисә ғәмәлде фарыз ҡылды, һеҙ уны әдә (туләү, үтәү) ҡылмайынса, дайағ ҡылмағыҙ (юғалтмағыҙ). Үә дәхи бер нисә сиктәр тәғәйен ҡылынды, ул сиктәрҙе һеҙ үтмәгеҙ. Үә дәхи бер нисә төрлө ғәмәлдәр харам ҡылынды, уларҙы һис бер ваҡытта ла ҡылмағыҙ. Үә дәхи бер нисә төрлө эштәрҙең әйтелмәй ҡалыуҙары онотолғанлыҡтан түгел, ә һеҙгә мәрхәмәт өсөн (шәриғәттә бәйән ителмәгән, аңлатылмаған ғәмәлдәрҙең хөкөмдәрен күп тикшереп гонаһлы булмағыҙ).
    тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ауыҙ асыу доғаһы

1

                                                      Ауыҙ асыу доғаһы

     Рамаҙан айында ифтар мәлендә, ауыҙ асҡанда уҡыла торған доға (иң аҫта)
Ғабдуллаһ ибн Ғәмрүбнүл-Ғас (радыаллаһү ғәнһү) риүәйәт итә: Пәйғәмбәребеҙ, саллалаһу ғәләйһи үә сәлләм әйткән: «Ысынлыҡта, ураҙа тотоусы ауыҙ асҡанда доға ҡылһа, доғаһы кире ҡайтмай», — тине.

дога от пророка

      «Ҙәһәбәҙ-ҙамәә'ү үәбтәлләтил-ғурууҡу үә ҫәбәтәл- әжру ин шәә Аллаһ».
(һеңер-тарамыштар еүешләнеп, һыуһын ҡанды, Аллаһ Тәғәлә теләһә сауап буласаҡ.)

 

дога

     "Аллааһүммә иннии әс'әлүкә бирахмәтикәл-ләтии үәсиғәт күллә шәй'ин ән тәғфира лии."
Ибн Әби Мүләикә: «Мин Ғабдуллаһ ибн Ғәмрҙең ауыҙ асҡанда: «Эй, Аллаһ, ысынлыҡта, мин һинән бөтә нәмәне солғап алыусы мәрхәмәтең менән мине ғәфү итеүеңде һорайым», — тигәнен ишеттем», — тип риүәйәт итә.

дога посл поста

     «Аллааһүммә ләкә сумту үә бикә әәмәнтү үә ғәләйкә тәүәккәлтү үә ғәләә ризҡыкә әфтартү фәғфирлии йәә ғаффәәрү мә ҡаддәмтү үә мәә әххартү».
     Йә, Аллаһ, ошо ураҙамды мин һинең өсөн генә тоттом үә мин һиңә генә иман килтерҙем, үә һиңә тәүәккәл ҡылдым, үә һинең ризығың менән ауыҙымды асам. Әй, гонаһтарҙы ғәфү итеүсе Аллаһ, инде минең элекке гонаһтарымды ла, хәҙерге гонаһтарымды ла ярлыҡа.

Нисек ураҙа тоторға?

1

                                                          Нисек ураҙа тоторға?

     Һaумыhығыҙ! Минең бер һорауым бар ине. Мин рамаҙан ураҙаһы тоторға ниәтләнәм, намаҙ уҡымайым. Нисек итеп  ураҙа тоторға? Ниндай доғалар уҡырға? Ниндәй әҙерлек кәрәк?

 

рамазан

     
     Бына ошондай һорауҙар миңә мөрәжәғәт итәләр. Был сайтта nazir1965.com Рамаҙан айы, ураҙа хаҡында яҙылған мәҡәләләрҙән уҡып күберәк мәғлүмәт ала алаһығыҙ.

     Иң башта ихлас күңел менән: «Ләә иләәһә илләл-лааһ, Мөхәммәдүр рәсүлүллааһи» тип, телебеҙҙән төшөргә тейеш түгел зекерҙе: «Аллаһ Бөйөк, Аллаһ Бер, Аллаһтан башҡа иләһ юҡ, Мөхәммәд пәйғәмбәр Уның рәсүле» тип, үҙебеҙҙең мосолман булыуыбыҙҙы әйтеп раҫлайыҡ.
     Хәҙер инде иң ябай күрһәтмәләр. ИншаАллаһ, Рамаҙан айы башланғас (24 апрельдең таң атыр ваҡыты, 2020 йыл) беренсе төндә сәхәр ашайбыҙ (ризыҡланабыҙ – туҡланабыҙ). Ваҡытын ошо сайтта һәм ВК (контакта, однокласниктә) ҡарап белә алаһығыҙ. Мәҫәлән: (һул яҡта таблица — сәхәр ваҡыты) 24 апрельдең таңғы ваҡытында сәхәрҙең ахырғы (ашау-эсеүҙең тамамланыуы) ваҡыты 3.54 сәғәт, намаҙ ваҡыты 4.24 сәғәт. Был Өфө ваҡыты – беҙҙә, мәҫәлән: Әбйәлилдә бынан ун минут алдараҡ йәшәйбеҙ. Сәхәрҙе төнгө 02 сәғәт 00 минутта башларға мөмкин. Ураҙа тотор өсөн намаҙлы булыуҙа, тәһәрәт алыуҙа кәрәкмәй. Ниәтегеҙ булһын. 

     Сәхәрҙе намаҙға тиклем ярты сәғәт алдан ашап бөтөү мәслихәт (маҡтаулы). Әгәр һуңлап ҡалһағыҙ: 24 апрель көнө сәғәт 04. 24 -кә (намаҙ ваҡытына) тиклем сәхәрҙе тамамлап ҡуйығыҙ. Көн һайын сәхәр ваҡыты шылып бара. Сәхәрҙе намаҙ ваҡытынан алда тамамлағыҙ. Аҙан әйтеүҙән һуң иртәнге намаҙ башлана. Шуға ла әлеге сәхәрҙен ахыры ваҡытына тиклем, йәки ошо аҙанға тиклем әлеге намаҙ ваҡыты етеүгә сәхәрҙе тамамлар кәрәк. Бында Өфө ваҡыты бирелгән, таблицаларҙа ваҡыт төрлөсә булыуы мөмкин. Шул уҡ Өфөлә сәхәр һәм намаҙ ваҡыттары бер-береһенән айырыла. Әбйәлилдә ҡояш 10 минутҡа алда сыға. Теп-теүәл ваҡыттан һуңланым тип, баш ҡаңғыртмағыҙ. Ун-ун биш минутҡа һуңлау зыян килтермәҫ, әммә үҙ урындағы һәм мәсеттәге аҙанға ҡарап эш итеү хәйерлерәк.

     Әгәр ҡулығыҙҙа намаҙ ваҡыты булмаһа календарҙан ҡарап ҡояш сығыуы ваҡытынан ике сәғәт алда сәхәрҙе тамамлау яҡшы. Иртәнге намаҙ ваҡытынан ярты сәғәт алданыраҡ сәхәрҙе тамамлау хәйерлерәк. Кемдәр белмәй — иртәнге намаҙ ҡояш сығыр алдынан сәғәт ярым алда уҡыла. Ҡалған ваҡытты тәһәрәт алыу, доға, зекерҙә, Ҡөрьән уҡыуҙа, йә салауаттар әйтеүҙә булһаң бик хуп, йәки мәсеткә юл тотоу ваҡытылыр. Ә инде ауыҙығыҙҙа ризыҡ булһа, иртәнге намаҙ ваҡыты етеү – аҙан тауышы ишетеү менән сәйнәп ҡуйығыҙ, тип әйтелә. Төкөрөп ташламайбыҙ, ә сәйнәп йотоп ҡуябыҙ. Сәхәрҙе йоҡлап, ашамай-эсмәй ҡалдырһағыҙ — ураҙаны дауам итегеҙ ҡурҡынысы юҡ. Ҡурҡынысы — һыуһап йөрөп хәлегеҙ бөтөүө ихтимал. Сәхәрҙә, әгәр ашаһығыҙ килмәһә — һыу ғына булһа ла эсеп алығыҙ, сауабы күп. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ураҙа ниәте

1

                                                      Ураҙа ниәте

     Ураҙа — ғибәҙәт, шуға уны ниәтләмәһәң, ябай ас тороу ғына була. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: ғәмәл ниәткә бағланған (ниәтенә күрә була)", — тигән. Ниәттең урыны күңелдә, шуға кеше ураҙа тоторон уйлап ҡына ҡуйһа, ураҙаһы дөрөҫ булыр. Телдән әйтһә, яҡшыраҡ булыр. Сәхәргә уянып ашаһа, хатта һыу ғына эсһә лә — ниәт һымаҡ булыр. Сөнки ябай ваҡытта ул сәхәр ашамай. Был уяныуы ла ураҙа тотоу өсөн икәне билгеле. Ниәт иртәнге намаҙ алдынан ҡылынырға тейеш. Иң яҡшыһы, төндән үк ниәтләү.
     Мәлики мәҙһәбе буйынса, рамаҙан айына ураҙа тоторға бер ниәт ҡылыу ярай. Быға дәлил итеп, был ураҙаларҙың өҙлөкһеҙ булыуын килтерә. Бындай ниәт ҡылып, бер сәбәп арҡылы (хәйез, сәфәр, ауырыу) ураҙа боҙолһа, тағы ла ниәт ҡылырға кәрәк. Был фәтүәне әл-Кәсәни, ибн Рушд, ибн Ҡудамәһ, әл-Мугни, аш-Ширбины хуплаған. Шулай ҙа һәр көн ниәтләү — мәндүб.
     Хәнифи мәҙһәбендә ( беҙ ошо Хәнәфи мәҙһәбенән) һәр көн өсөн ниәт ҡылыу ҡаралған. Хәнәфиҙәр, быға дәлил итеп, бер көндөң ураҙаһы боҙолһа, башҡа көндәргә ҡағылмағанын килтерә.
тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ураҙа — Ҡөрьән айы

1

                                                Ураҙа — Ҡөрьән айы

     Бер ваҡыт Шәғбан айының һуңғы йомаһында, үҙенең сәхәбәләрен Изге Рамаҙан айын ҡаршы алырға әҙерләп, пәйғәмбәребеҙ Рамаҙан айының өҫтөнлөктәре тураһында бик әҫәрле бер вәғәз һөйләй: «Эй, кешеләр! — ти ул. — Аллаһтың игелектәр, мәрхәмәт-шәфҡәттәр, гонаһтарҙы ярлыҡауҙар менән тулы булған һөйөклө айы яҡынлаша.
     Аллаһ уны айҙарҙың иң яҡшыһы, тип өйрәтә, сөнки Аллаһ ҡаршыһында уның көндәре көндәрҙең, төндәре төндәрҙең, сәғәттәре сәғәттәрҙең иң яҡшыһы.
     Аллаһтың рәхмәтенә лайыҡ булған был айҙа һеҙ Уның үҙенә ҡунаҡҡа саҡырылаһығыҙ. Был айҙа һеҙҙең һулыш алыуҙарығыҙ — Аллаһты данлау, йоҡоларығыҙ — Уны һөйөү билдәһе, ғәмәлдәрегеҙ Аллаһ ҡаршыһында ҡабул ителә, доғаларығыҙға яуап бирелә. Һеҙ ҙә Унан ихласлыҡ һәм пак күңел менән ай буйы ураҙа тотоу һәм Үҙенең Китабы — Ҡөрьәнде уҡып ҡына тороу өсөн көс-ҡеүәт һорағыҙ, сөнки был айҙа Аллаһтың ярлыҡауына лайыҡ булмаған кеше — бәхетһеҙ кеше.
     Был айҙа үҙегеҙ кисергән аслыҡ һәм һыуға һыуһауҙар һеҙгә Ҡиәмәт көнөндә Аллаһ хөкөмөн көтөп, әллә күпме ас тороуҙар һәм һыуға һыуһауҙар хаҡында хәтергә төшөрһөн. Фәҡирҙәргә һәм мохтаждарға саҙаҡа бирегеҙ, ололарҙы, ҡарттарҙы хөрмәт итегеҙ, балаларға ҡарата мәрхәмәтле булығыҙ, ҡәрҙәшлек бәйләнештәрен өҙмәгеҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Рамаҙан айының фазиләттәре

0

                                             Рамаҙан айының фазиләттәре

                                                              Беренсе хөтбә
     Мөхтәрәм йәмәғәт! Бына инде Аллаһ Тәғәләнең рәхмәте менән Рамаҙан айына ла килеп керҙек. Ошо ниғмәт өсөн Раббыбыҙға бөтмәҫ-төкөнмәҫ маҡтауҙарыбыҙ булһын — нисәмә кеше үткән Рамаҙандан сығып быйылғыһын күрә алмай китте!.. Ә беҙгә Мәрхәмәтле Раббыбыҙ тағы ла Уның ризалығына өлгәшеү өсөн яңы форсат бирҙе. Рамаҙан айы — динебеҙҙең төп бер рөкөнөн – фарыз ураҙаны үтәргә билдәләнгән ваҡыт һәм Аллаһтың ниғмәттәренең береһе. Был ай — ураҙа тотоу, тәрәуих һәм башҡа -нәфел намаҙҙар ҡылыу, хәйер-саҙаҡалар таратыу. Ҡөрьән-уҡыу айы. Бихисап хәҙистәрҙә бәйән ителгәнсә, был айҙа йәннәт ишектәре асыла, йәһәннәм ишектәре ябыла, шайтайдар сипкә ултыртыла, изге ғәмәлдәр өсөн сауаптар арта, доғалар ҡабул була, мосолмандарҙың дәрәжәләре күтәрелә, уларҙыр гөнаһтары ғәфү ителә. Раббыбыҙҙың ниғмәттәре ишәйә. Был мөбәрәк айҙа пәйғәмбәребеҙ үҙе лә ураҙа тотҡан, сәхәбәләренә лә быны бойорған. Кем был айҙы камил иман һәм өмөт менән ураҙа тотоп үткәрә, шуның гөнаһтары ғәфү ителер, тип хәбәр иткән. Шулай уҡ кем Рамаҙан айын камил иман һәм өмөт менән төнгө намаҙҙар ҡылып үткәрә, шуның алдағы гөнаһтары ғәфү ителер, тип шатландырған. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Мөхәммәт өммәтенә йә шәһре Рамаҙан

0

Мөхәммәт өммәтенә йә шәһре Рамаҙан

Йән биреп, иман биреп руза тотҡан,
Беҙләрҙә руза тотмаҡ шунан ҡалған.
Нух пәйғәмбәр ҡәуменә доға ҡалған.
Ерҙең йөҙө барсаһы һыуға тулған.
Шул һыуҙа күп иманһыҙ һәләк булған.
Пәйғәмбәрем үз ҡәуменә кәмә ҡылған.
Муса ирди ғасасы * йылан булған,
Тур тауында тәңрегә ғарыз ҡылған.
Нәмруд фажир* Ибраһимды утҡа һалған,
Ә Ябраил ул утты гөлзар * ҡылған.
Иманһыҙларҙың йөҙләре ҡара булған,
Етмеш йыл фәрзәнендән * йөҙә булған.
Йософто ағалары ҡол тип һатҡан,
Ул ике йыл зинданда сабыр ҡылған.
Ул Салих пәйғәмбәр доға ҡылған.
Ҡара таштан буталы * дөйә тыуған.
Ул дөйәне иманһыҙлар һәләк ҡылған,
тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Тәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ

0

                                Тәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ

   Ауылдарҙа мәктәптәр ябылыу халҡыбыҙҙың киләсәгенә кәртә ҡуя, тибеҙ. Белем усаҡтары ябылыу менән бергә шул төбәктең бер нисә быуат тарихын һаҡлаған музейҙарҙың бөтөрөлөүе бигерәк тә аяныслы. Бер аҡыл эйәһе: “Китаптары сүплеккә ырғытылған илдең киләсәге юҡ”, — тигән. Ата – бабаларыбыҙ аманатына еңел – елпе ҡарамаһаҡ ине лә бит... Баш ҡалабыҙ эргәһендәге бер районда ла мәктәп менән бергә музей ябылған. Иҫке төрки телендә яҙылған китаптар ҙа “өйһөҙ”, “хужаһыҙ” ҡалған. Шул китаптарҙың береһе остраҡлы ғына ҡулыма килеп эләкте. Ҡатырға тышлы. 1907 йылда Ҡазанда ағалы-ҡустылы Кәримовтар типографияһында баҫылған. “Тәғәм, аш-һыу эсмәк, тәндне таҙартмаҡ” тип яҙылған. Тәржемә итә башлағас та бик ҡыҙыҡлы тойолдо. Әлбиттә, сәләмәт туҡланыу тураһында хәҙер күп яҙалар, интернет селтәрҙәрендә ниндәй генә мәғлүмәт юҡ. Әммә үткән быуатта ата – бабаларыбыҙ был хаҡта нимә тип яҙып ҡалдырғанды белеү зыян итмәҫ, бәлки файҙаһы тейер. Әммә баҫманың үткән быуат ҡомартҡыһы булыуын да иҫтән сығармаҫҡа кәрәк. Шуға күрә, китапта яҙылған кәңәштәрҙең бөтәһен дә мотлаҡ тоторға кәрәк тип әйтеп булмай.

   Әҙәмдең хәстәлеге күберәк эсендә була, йәғни эсе ауырта. Эс ауыртыуы күп ваҡыт әҙәмдең вафатына сәбәп була. Эсебеҙ ауыртыуҙың башлыса сәбәбе шулдыр: йә ваҡытһыҙ ашайбыҙ, йә эсебеҙҙә бешмәй торған ашамлыҡтар ашайбыҙ. Ашай торған аштарыбыҙҙа нимәләр бар, шуларҙы белергә кәрәк. Әммә ләкин иң элек беҙ ашарға ник мохтаж, ник ашайбыҙ икәнде белергә кәрәк. Шуны белһәк, ниндәй ашты ашарға кәрәк, ҡайһыһынан һаҡланырға кәрәк икәнде белеү бик еңел булыр. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Башҡорттарҙа Ислам дине йолалары

0

                    Башҡорттарҙа Ислам дине йолалары

    Башҡорттарҙа Ислам дине йолалары: исем ҡушыу, ниҡах, йыназа, йома хөтбәләре, Ураҙа хөтбәһе
Ҡорбан байрамы хөтбәләре һәм вәғәздәре хаҡында ошо мәҡәләнең авторы хәҙрәт Ямалетдинов Рәүил Вәхит улының яҙғандарын шул көйө (төҙәтеүһеҙ) һеҙҙең иғтибарға.

                                                     Кереш һүҙ.

                                             بسم الله الرحمن الرحيم

   Әғүҙү биЛлаһи минә шшайтани ррәджим. БисмиЛлаһи ррахмани иррәхим.

                  Әль хәмдү лиЛлаһи Раббиль ғәләмин.

   “Аллаһы Тәғәләбеҙгә хәмед-сәнә һәм Уның ризалығы өсөн, бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа салла Ллаһу ғәләйһи үә сәлләмгә, арттабан (صلعم) салауат-шәриф һәм уның шәфәғәте өсөн. Раббыбыҙ–Аллаһтың, Ғәззә үә Джәлләнең ярҙамына ышанып һәм Уға тәүәккәлләп, шуға күрә, ошо яҙмабыҙҙың хәйерле тамамланыуына инанып, әйтәһе һүҙебеҙҙе оҙонға һуҙмаҫбыҙ.

   Башҡорт халҡының үткән быуындарҙан, әбей-бабайҙарыбыҙ һәм атай-инәйҙәребеҙҙән ҡала килгән, көндәлек тормошыбыҙҙағы төрлө осраҡтарға бәйле; исем ҡушыу, никах хөтбәһе, зиназа намаҙы һәм дә башҡа Ислам динебеҙҙәге йолаларҙың төрлөсә үтәлеше тураһында әйтәһе һүҙебеҙ. Ҙур Башҡортостаныбыҙҙың дүрт яғындағы ырыу-ҡәбиләләренең төбәктәрендә аҙ-мәҙ булһа ла ошо йолаларҙы үҙ урынынса үҙгәртеп уҙғарылыуы, динебеҙ Исламдағы йолаларға, етди ҡарашта булған имамдарҙы һәм бүтән дин әһелдәрен дә, был күренеш борсой. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.