Килен булған ҡыҙға бирелгән өгөт

0

                                                Килен булған ҡыҙға бирелгән өгөт

    Был хикәйә — бик мәшһүр һәм дә бик ғибрәтле дәрес биргән дини хикәйәлер. Аҡыллы йәш әсәләргә һәм килен булып төшәсәк ҡыҙҙарға тәрбиә дәресе алыр өсөн ныҡ кәрәкле, ифрат файҙалы мәғәнәүи әҫәр.
    Был хикәйә шундай бер ҡыҙға бағышланған ки, атаһы — бөтә кешеләрҙе үҙенең әмерендә тотҡан ҡәүем башлығы, вазифалы етәксе. Әсәһе — бик аҡыллы, тормошто тәрән белгән бер мөьминә. Етәксе ҡатын, мәҙәни ғаиләлә тәрбиә алған ханым, сабыр әсә!
    Ана шул әсә ҡыҙына биргән ун өгөт хикәйәһен уҡыясаҡһығыҙ.
    Яҙыу — беҙҙән, уҡып ғибрәт алыу — һеҙҙән, тәьҫир-йоғонтоһо Йәнәбе хаҡтандыр.
    Мәшһүр мөхтәрәм зат Харистың ҡыҙы Әсмәгә килен булып китәсәк көнөндә әсәһе Өммәя тарафынан ошо рәүештә өгөт-нәсихәттәр бирелде:
    — Ҡара, балам, һөйөклө ҡыҙым, мине бик яҡшы тыңла. Нәсихәт һәр кешегә тейештер, өгөт һәр кеше өсөн файҙалылыр. Әгәр бер кешенең, әҙәпле үә тәрбиәле булыуы йә иһә бөйөк әҙәм балаһы булғанлыҡтан, һәр ваҡыт һөйөклө үә иғтибарҙа булыуы сәбәпле, өгөт-нәсихәткә ихтыяж булмаһа, һинең дә нәсихәткә ихтыяжың булмаҫ ине.
    Ләкин ғәмәлдә улай түгел. Нәсихәт һәр кешегә тейешлелер. Нәсихәт белмәгәнгә өйрәтер, белгәнгә хәтерләтер.
    Һөйөклө ҡыҙым! Әгәр ҡыҙ, әсә һәм атаһының бай булғанына күрә, егеткә кейәүгә бармаҫ булһа, һин һис бер ваҡыт кейәүгә сығыуға мохтаж булмаҫ инең. Сөнки атаң бик бай, бик шөһрәтле, шәфҡәтле үә дәрәжәле заттан. Һин шулай бер бөйөк әҙәмдең ҡыҙылыр!..
    Аллаһ ҡуйған ҡанундарға ярашлы, тормош сәхнәһенә аяҡҡа баҫыу ваҡыты еткән һәр бер ҡатын да — ир, һәр ир ҙә ҡатын менән уртаҡ бер ғаилә ояһы ҡорорға мохтаж итеп яратылған. Был — Аллаһ ҡануны. Был ҡанунды һис бер кеше боҙа алмаҫ. Был Ҡиәмәткә ҡәҙәр шулай буласаҡ.

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ҡатын –ҡыҙ менән күрешеү

0

                                               Ҡатын –ҡыҙ менән күрешеү

   Ир менән ҡатындарҙың ҡул биреп күрешмәүе — сөннәт
   Мәккә мосолмандар ҡарамағына күсеп, ҡорайыш халҡына именлек иғлан ителгәндән һуң уҙенә һәм иманға тоғролоҡҡа бәйғәт алыу йәки ант итеп килгәндәрҙең антын ҡабул итеү өсөн пәйғәмбәребеҙ Сафа тауына күтәрелә. Тәүҙә ирҙәр бәйғәт бирә, унан ҡатын-ҡыҙҙар килә.
   Ҡатын-ҡыҙҙарҙан бәйғәт алыу тураһында Ҡөрьәндең айырым бер аяты менән алдан уҡ хәбәр бирелгән була:
   «Эй, пәйғәмбәр! Бер кемде лә Аллаһҡа тиңдәш тотмаған, урлашып, зина ҡылып йөрөмәгән, балаларын үлтереүгә бармаған, уйнаш итеп тапҡан балаларын ирҙәренә: «Был — һинең балаң!» — тип алдамаған, Аллаһтан килгән игелектәргә инанған һәм үҙеңә күндәм булырға тип ант иткән ҡатын- ҡыҙҙарҙың антын ҡабул ит, Аллаһтан уларҙы ярлыҡауын үтенеп һора. Аллаһ бит Ул — Ярлыҡап ҡына тороусы Мәрхәмәт-Шәфҡәт эйәһе», — ти.
                                       «Әл-Мөмтәхәнә» («Теҙләнеп тороусы ҡатын-ҡыҙ») сүрәһе, 12-се аят
   Тоғролоҡҡа ант иткәндә ҡатын-ҡыҙҙар үҙҙәре ҡул бирергә теләгәндә лә ул: «Ҡатын-ҡыҙҙар менән мин ҡул биреп күрешмәм. Минең йөҙ ҡатын йыйылған ерҙә әйткән был бер һүҙем ҡатын-ҡыҙҙарҙың һәр береһенә айырым-айырым әйтелгән тип ҡабул ителһен», — ти, пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм.
   Эйе, исламда күп кенә ғәҙәттәр тәртипкә һалынған. Мәҫәлән, ят ир менән ҡатын ҡул биреп күрешергә тейеш түгел. Әле беҙҙә бынан артырып, ят ир кеше икенсе ҡатын-ҡыҙ менән бер-береһен супылдатып, ялашып күрешәләр түгелме?
   Әсәһе, һеңлеһе, ҡатыны, ҡыҙы менән никахҡа инеү мөмкин булмаған ҡатын-ҡыҙ менән ҡул биреп күрешеү ғәйеп ителмәй. Бүтәндәрҙе иһә: «Әссәләмү ғәләйкүм!» — тип сәләмләү етә.
   «Ҡатын-ҡыҙҙы кәмһетеү, уны түбәнһетеү, ирҙәр менән тиң түгел тип һанау», — тип аңлатмаҡсы исламдың дошмандары был хәлде. Ғәмәлдә уның сәбәбе бөтөнләй икенсе нәмәлә.
   Ят ҡатын-ҡыҙҙың наҙлы тәненә ҡағылыу, уның ҡулың тотоу ир-атты битараф ҡалдырмай. Ят ҡатын-ҡыҙҙың ҡулын тотоп ләззәтләнеү гонаһлы уйҙарға, хистәргә, тойғоларға килтереүе бик ихтимал. Бынан тыйылыу кәрәк, Шуға күрә лә ир-атҡа ят ҡатын-ҡыҙ менән ҡул биреп күрешеү килешле түгел. Был иһә ҡатын-ҡыҙҙың түгел, ә ирҙәрҙең «хоҡуғын», дөрөҫөрәге, хис-тойғоларын сикләй, ауыҙлыҡлай...

Тәсбих тартыу һәм намаҙ

1

                                            Тәсбих тартыу һәм намаҙ

     Әлхәмдү лиллаһи, намаҙ уҡығандан һуң тәсбих тартабыҙ. Тәсбих һүҙе менән сөбхән һүҙҙәре — тамырҙаш. Тартынҡыларына иғтибар итһәң (ғәрәп телендә яҙмала тик тартынҡылары яҙыла, һуҙынҡыларҙан оҙон һуҙынҡылар ғына күрһәтелә), Сбх хәрефтәре икеһендә лә бар. Тәсбих тартҡанда, иң тәүҙә: «Сөбхәналлаһ!», — тип утыҙ өс мәртәбә әйтәбеҙ. «Аллаһ Тәғәләнең һис кәмселеге юҡ!» — тигән мәғәнәгә эйә ул һүҙ.
     «Тәсбих» һүҙендәге тә тигән өлөшөн аңлар өсөн тағы ла миҫалдар килтерәйек: «тәкбир» — тигән һүҙ һәммәбеҙгә лә таныш. Аллаһтың ололоғон тел менән әйтәбеҙ, йәғни Аллаһты ҙурлайбыҙ. «Тә» тигән өлөшөн айырып алып, ҡалған өлөшөнә күҙ һалһаҡ, кбир һүҙе барлығы асыҡланыр. Кбир йәғни кәбир, ҙур тигән мәғәнәгә эйә. Тәҡбир әйткәндә: «Аллаһу әкбәр!» — тибеҙ. Йәғни: «Аллаһ бөтәһенән дә, бөтә нәмәнән дә, бөтә заттарҙан да олуғ!» тибеҙ. Шундай мәғәнә һалынған «Аллаһу әкбәр» тигән ҡыҫҡа ике һүҙгә.
     Тәсбих һүҙенең мәғәнәһе хәҙер, моғайын, аңлашылғандыр. «Аллаһтың һис кәмселеге юҡ!» тигән мәғәнә ята «Сөбханаллаһ» тигән һүҙҙә. Тәсбих тартҡанда, иң тәүҙә ана шул һүҙҙе әйтәбеҙ 33 мәртәбә. Шуға күрә лә тәсбих (төймәләре епкә теҙелгән һәм 33-әр итеп бүленгән, һанауға тәғәйенләнгән әйбер) мосолмандың атрибуты ла һанала. Инде тел менән:   «Сөбхәналлаһ!» тип әйтеүҙе лә «тәсбих» тибеҙ һүҙ ыңғайында шуны ла әйтәйек.                       тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ваҡытында уҡылған намаҙ — сауаплы

0

                                     Ваҡытында уҡылған намаҙ — сауаплы

   Мосолмандарға биш ваҡыт намаҙ фарыз ителгән. Фарыз — үтәуе мотлаҡ булған ғәмәл. Һәр намаҙҙың ваҡыты билдәле: мәҫәлән, иртәнге намаҙҙың ваҡыты таң беленә башлағандан алып ҡояш ҡалҡа башлағанға тиклем.
   Болотло, йонсоу көндәрҙә, ҡышҡы буран мәлдәрендә ҡояштың ҡалҡыуын күреү мөмкин булмағанда, ни эшләргә? Ғалимдар намаҙ ваҡыттарын сәғәткә ҡарап билдәләүгә өлгәшкән. Миҫал итеп, былтырғы йылдың, йәғни 2002 йылдың, 1 июнен алайыҡ. Ҡояш ул көндә Өфөлә 5 сәғәт 47 минутта ҡалҡты. Бында инде йәйге ваҡытҡа күсеү сәбәпле ваҡыттың 1 сәғәткә алға күсерелеүе лә иҫәпкә алынған.
   Иртәнге намаҙҙың ваҡыты таң беленә башлаған мәлдә инә, тигәйнек. Ҡояш ҡалҡырҙан 1 сәғ. 40 минут элек таң беленә башлай. Шулай итеп, былтыр 1 июндә иртәнге намаҙ ваҡыты иртәнге 4 сәғәт 07 минутта ингән.
   Календарҙың бәғзеләрендә иртәнге намаҙ ваҡыты ҡояш ҡалҡырҙан 1 сәғәт 30 минут элек инә, тип күрһәтелә. Бында хата эҙләргә кәрәкмәй. Пәйғәмбәребеҙ заманында иртәнге намаҙҙы, бер аҙ яҡтырғас, кеше бер-береһен (яҡында ултырған кешене) танырлыҡ яҡтылыҡ булғанда, уҡый башлағандар. Шуға күрә намаҙҙы һуңлатыу хәүефе юҡ. Етмәһә, иртәнге намаҙ ике рәҡәғәт сөннәт намаҙынан, ике рәҡәғәт фарыз намаҙынан тора.

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Мөнәжәт

1

              Мөнәжәт

Тормошоңда тынғы табалмаһаң
Сыбарланып китһә уйҙарың.
Ауыр уйҙар урап алһа кинәт
Намаҙға баҫ иртән кистәрен.
Уҡы әлхәм уҡы Көлһыу алла
Күңелдәрең китер асылып.
Беләбеҙ бит ерҙән киткәндәрҙең
Мәңге ҡайтыу мөмкин түгелен.
Ал тәсбихең башла бисмилланан
Бер Алланан һорайым яҡшылыҡ
Иман нуры һирбер йөҙҙәреңә
Күңел күгең китер асылып.
Яҡындарың ҡайтмаҫ ергә китһә
Доғалар ҡыл намаҙ алдынан.
Ерҙән китһәң изгелегең кәрәк
Эйәреп бармай байлыҡ артыңдан.
Изге ниәт күркәм холоҡ кәрәк
Ғүмер юлдарынан үткәндә.
Кешеләргә шәфҡәт шәфәғәт ҡыл
Әле ҡулдарыңдан килгәндә.
Ҡылған эшем изгелегем менән
Бер алланан сәләмемде юлла
Лә иллаһи иллала тип
Мөхәмәт рәсүлаллаһ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Йома көнөндә ураҙа?

0

                                                  Йома көнөндә ураҙа?

     Берәй кеше йома көнөнән алда тота башлаған ураҙаһын ғына дауам итмәһә, йома көнө ураҙа тоторға ярамай. Шулай уҡ даими ураҙа ла булмаһа (рамаҙан, йәки шәүүәл), йома һәм шәмбе көндәре ураҙа тоторға ярамай. Был тыйыу шул кешенең йома көндәре ураҙа тотоу арҡаһында хәлһеҙләнеп дини бурыстарын үтәй алмаҫ тигәндән килә. Шәмбе көнө икенсе дин кешеләре ураҙа тота, шуларға оҡшамағыҙ тиелә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ураҙалар

1

                                                           Ураҙалар

   Исламдың өсөнсө шарты — ураҙа.
   Ураҙа — ғибәҙәт ҡылыу ниәте менән иртәнсәктән башлап ҡояш байығанға ҡәҙәр ашауҙан, эсеүҙән һәм енси мөнәсәбәттән тыйылыу.
                                                 Ураҙаның фарыздары
   1. Ниәт.
   2. Ниәттең әүәлге һәм ахырғы ваҡытын белеү.
   3. Иртәнсәктән алып ҡояш байығанса ураҙаны боҙа торған нәмәләрҙән һаҡланыу. Ураҙаның башланған ваҡыты ғәрәпсә «имсәк» тип, ә тамамланған ваҡыты «ифтар» тип атала.
                                                    Ураҙаның төрҙәре
      тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Шәүүәл айы ураҙаһы

0

                                                     Шәүүәл айы ураҙаһы

     Шәүүәл айы ураҙаһын нисек тотарға? Был шәүүәл айы ураҙаһын Ураҙа ғәйете үткәс тә тотоғоҙ тип әйтелә. Беренсе Ураҙа ғәйете көнө үткәс тә, тота башларға мөмкин. Иң сауаплыһы алты көн дауамында өҙмәй тотоу хәйерле тип, әйтелә. Көн аша, йәки ике-өс көн аша ла тоторға була. Шулай уҡ шәүүәл айы үткәнсә лә тоторға мөмкин. Ниәтте ошо айҙын ураҙаһын тоторға тип әйтәгеҙ. Ә, инде Рамаҙан айының тотмай ҡалған ураҙаһы булһа: уға, ниәт ҡылдым Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн Рамаҙан айының үтәмәй ҡалған көнөнөң ураҙаһын ҡаза ҡылып тотарға –тип, әйтергә. Был ураҙалар айырым бит: Рамаҙан ураҙаһы фарыз (ҡәтғи рәүештә үтәргә тейешбеҙ), ә шәүүәлдеке нәфел (ирекле, добровольный) – тотһаң һис шикһеҙ сауаплы булырһын, тотмаһаң гонаһ юҡ. Шәүүәл айының сауаптары хаҡында ошо биттә уҡырға мөмкин. Ошонда баҫ: //nazir1965.com/din/sh%D3%99%D2%AF%D2%AF%D3%99l-ajy.html
     Хәҙрәте Суфьян әс-Сари (р.г.) риүәйәт иткән: "Мин Мәккәи Мөкәррәмәлә 3 йыл йәшәп ҡалдым. Мәккә халҡының бер кешеһе көн һайын Харам-Шәрифкә барып тәүәф ҡыла, унан һуң 2 рәкәғәт намаҙ уҡый торған ине. Шунан һуң ул миңә сәләм биреп, өйөнә ҡайтып китә ине. Шулай итеп, бер мәл, беҙ уның менән танышып, араларҙы нығытып, Аллаһ хаҡы өсөн бер-беребеҙҙе яраттыҡ, әхирәт дуҫтары булдыҡ. Бер көндө ул ауырып китте. Мине саҡырып, ул: «Минең әжәлем яҡыная. Һин мине йыуырһың, йыназа намаҙын уҡып, үҙемде күмәрһең инде! Ул кисте мине ташлап китмә инде. Мөнкир менән Нәнкир яныма һорау алырға килгәс, миңә „Кәлимә-и шәһәдәт“-те („Әшһәдү әлләә иләәһә илләл-лааһу үә әшһәдү әннә Мүхәммәдән ғәбдүһү расүүлүһ“) тәлкин итеп (иҫкә төшөрөү маҡсаты менән тауыш биреп уҡыу) тора күр!» — тип үтенде.

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Хыял үә ниәт

0

                                                      Хыял үә ниәт

   Был ике төшөнсәне күптәр айырмай. Ләкин улар ныҡ айырыла. Хатта ниәт тә дәрәжәһе менән төрлө булыуы мөмкин. Мәҫәлән, кеше, мәсеткә барасаҡмын, ти. Асылда был буш һүҙ генә икәнен үҙе лә аңлап тора. Берәй ваҡыт, ыңғайы тура килһә, ти... Ыңғайы тура килмәүе ап-асыҡ. Ә магазинға барып һөт һатып алырға булһа, ниәте ныҡ. Онотмай, һәр көн кереп алып сыға.
   Был — ниәт менән хыялдың миҫалы. Беренсе осраҡта — хыял, икенсеһендә — ниәт. Ә бит ниәт бик мөһим нәмә. Ураҙа менән ас тороуҙы айырған нәмә — ниәт. Намаҙ менән физик күнегеүҙәрҙе айырып торған нәмә — ниәт. (Әгәр намаҙ уҡырға тип ниәтләмәһәң, намаҙҙан китмәй, эйелеү — бөгөлөү генә була.) Тимәк һәр ғәмәлдең «рухы» — ниәт.
   Дөрөҫө шул: динебеҙҙә ниәткә ҙур әһәмиәт бирелә. Имам Бохари үҙенең «Сахих»ын «Иннәмәл-әғмәли бин-ниәт» (Һәр эш ниәткә бағланған) тигән хәҙистән башлаған. Имам Нәүәүи ҙә үҙенең «Шәйех Нәүәүиҙең 40 хәҙисе», «Изгеләр баҡсаһы» тигән китабын тап ошо хәҙистән башлаған. Башҡа ғалимдар ҙа китаптырын ошо хәҙистән башлауҙы мәғҡул күргән, сөнки улар шуны аңлаған: һәр ғәмәлдең башында — ниәт. Ибн Ҡаййим әл-Джәүзилә «Тәблисүл-иблис» (Шайтандың хәйләләре) китабында: «Минең өсөн өйрәнергә иң ауыр ғәмәл — ғибәҙәт — ниәт», — тигән. Сөнки ниәт үҙгәреүсән, һәр ваҡыт үҙгәрә, бер ғәмәл ҡылып бөткәнсе, өс-дүрт ҡабат алмашыныуы ихтимал. Мәҫәлән, кеше мәсеткә намаҙға бара. Барғанда ниәте шул. Унда барғас, дуҫын күрә. «Шәп булды әле, хәҙер бурысымды һорармын,»- тигән ниәт барлыҡҡа килә. Ниәтенә аҡса кереп китә. Һуңынан, сығып барғанда, ҙур түрәне осрата үә «минең турала яҡшы уй-фекер тыуһын» тип, ниәте тағы ла үҙгәреп китә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Йөрәк бәйләнеше

0

                                            Йөрәк бәйләнеше

   Кешене Аллаһ яралтҡан үә уға йән биргән, йән тәндән сыҡһа, кеше мәйет була. Нисек кенә тырышма, ниндәй генә ҡорамалдар ҡулланып ҡарама- йәнһеҙ тән йәшәй алмай, йәнде Аллаһ Тәғәлә бала әсә ҡарынында 4 ай булғанда уҡ бирә, ошо мәлдә бала беренсе тапҡыр тибешә башлай, йәндәребеҙҙе Раббыбыҙ һәр ваҡыт тәрбиәләп, уға дөрөҫ йүнәлеш биреп, юл күрһәтеп тора һәм был бәйләнеш һәр кеше менән була, тамам эшлектән сығып, гонаһҡа батҡандар ғына унан мәхрүм ҡала. Улар тураһында пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Аллаһ иғтибар ҙа итмәҫ...» Бындай кешеләр дөрөҫ менән ялғанды айыра алмаҫтар, хатта хайуандарҙан түбән дәрәжәгә төшөрҙәр. Ҡөрьәндә «Тин» сүрәһенең 3-4-енсе аяттарында: «Беҙ кешене иң яҡшы шәкелдә яралттыҡ. Һуңынан (иман килтермәгәндәрҙе) иң түбән дәрәжәгә төшөрҙөк», — тиелгән. Аллаһтан йыраҡлашҡан һайын, кешенең дәрәжәһе төшә. Дөрөҫө шул! Ниндәй генә хайуан булмаһын, үҙ әсәһен талап, араҡы алып эсмәйәсәк. Һыйырга араҡы эсереп ҡараһаң, моронон сөйөрөр, зарарлы икәнен белер. Ә кеше? Зарарлы икәнен белә, ләкин эсә. Шул ағыуға — шайтан һыуына — бөтә аҡсаһын бөтөрә, ә кем динен тотоп йәшәй, үҙенән-үҙе дөрөҫ донъя көтә.

тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Вверх
.