Тәкәбберләнеү, эреләнеү, ғорурланыу

Аллаһы Тәғәлә әйтә:

“Шунан һуң Беҙ уға (Нух пәйғәмбәргә) уахи ҡылдыҡ:
— Күҙәтеүебеҙ аҫтында, ҡушҡаныбыҙға кәмә яһа. Әмеребеҙ килеп, ҡайнап, һыуҙар арта башлағас, һәр енестән берәй пар йәнлеләр ал; үҙҙәренә хөкөм сығарылғаңдарҙан тыш, ғаиләңде ал. Золом итеп (көфөрлөккә төшөүселәр) өсөн Миңә ялбарма. Уларҙың барыһы ла батып үләсәк. (Мөьминүн, 27).
‘ 'Шик юҡ — Аллаһ уларҙың нимәне йәшергәнен һәм нимәне асыҡ эшләгәнен белә. Ысынлап та ул тәкәбберҙәрҙе яратмай!” ( Нәхел, 23).
“Үҙҙәренә муллыҡ һәм күп улдар биргәс, улар: (Аллаһ) беҙгә яҡшылыҡ эшләргә ашҡынып тора икән, тип уйлайҙар, ахыры. Юҡ шул! Улар эштең асылын аңлап бөтөрмәй” (Мөьминүн, 55- 56).
Аллаһ илсеһе (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) әйткән: “Бер кеше, үҙе менән һоҡланып, кейеменә маҡтанып китеп барған. Аллаһ бының өсөн ергә уны йоторға бойорған һәм уның унда батыуы Ҡиәмәт көнөнә тиклем дауам итәсәк”,
“Залим һәм тәкәббер кешене Ҡиәмәт көнөндә ваҡ ҡына ҡырмыҫҡа рәүешендә ҡубарырҙар һәм кешеләр уларҙы тапаясаҡ”. Читать далее →

Ғөсөл тәртибе

Ғөсөл — ауыҙ-танау менән бергә бөтөн тәнде йыуыу. Енси яҡынлыҡ ҡылғас, йоҡлаған ваҡытта төш күреү сәбәпле ир-егеттә поллюция булғанда, ҡатын-ҡыҙҙың күрем һәм нифас хәлдәре тамамланғас ғөсөл ҡойоноу мотлаҡ.
Ғөсөлдөң фарыздары
Ғөсөлдөң фарыздары өсәү:
1 Һыу менән ауыҙҙы сайҡау.
2. Һыу менән танауҙы сайҡау.
3. Һыу менән бөтөн тәнде йыуыу.
Ғөсөлдөң сөннәтәре
1. Ниәт ҡылыу.
2. «Бисмилләһ» әйтеү.
3. Тәүҙә ғәүрәт ерҙәрен йыуыу.
4. Иң элек башҡа, унан һуң уң һәм һул ҡулбаштарға өсәр тапҡыр һыу ҡойоп, һәр ҡойоуҙа тәнде ышҡыу.
5. Ғәүрәт ерҙәрен ябыҡ тотоу. Читать далее →

Башҡорттар

Башҡорттар тураһында... тарихи-географик белешмә
"... Башҡорттар менән осрашҡан ваҡытта уларҙың айыҡ аҡылы ғына тугел, ә уйлап табыу һәләтенә маһир икәне асыҡ күренә. Гөмүмән, уларҙың аҡылы зирәк һәм отҡор булыуы менән айырылып тора, был сифаттар башҡорттарҙың холҡонда ла ярылып ята; механик ғәҙәт кенә түгел, ә төрлө алымдар талап иткән һәм шәхси хыялдарға урын булған шөғөлдәргә тартылыуҙары ла шуның менән аңлатылалыр. Ер һөрөп, бер төрлө генә эш менән булышыу уның күңеленә ятып бөтмәй — был хәрәкәтсән холоҡтоң үҙенсәлеге.
... Башҡорттоң аҡыл ҡеүәһе тураһында һүҙ йөрөтөүе ауыр, сөнки уларҙың шөғөлдәре был сифаттарға тулыһынса асылырға мөмкинлек бирмәй; шулай ҙа уларға тәбиғәттән тапҡырлыҡ, тиҙ отоп алыусанлыҡ бирелеүен инҡар итеп булмай. Был сифаттар башҡорттоң килеп тыуған хәлдән һәм кәртәләрҙән сыға белеүендә, үҙҙәренә оҡшаған эште башҡарыуында күренә..."
(Живописная Россия; Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении. — Т. 8. Среднее Поволжье и Приуралъский край. — Ч.2. Приуральский край. — С Пб.; М., 1901.)

Читать далее →

Йәннәт баҡсаһы (аҙағы)

Йәннәт баҡсаһы

Йәннәт баҡсаһы (аҙағы) Гүзәл СИТДЫҠОВА

башы ошо биттә; //nazir1965.com/tarix/j%D3%99nn%D3%99t-ba%D2%A1salary.html#more-5131

Мөздәлифәлә уҙған төн

Ғәрәфәттә ғәмәл-ғибәҙәт менән көндөң үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Рәхмәт тауынан ҡайтышлай бер аҙ юл яҙлыҡтырып, урап-урап, арып ҡайтһаҡ та, күңел байрам кисерә. Хатта ҡапҡылап килергә лә өлгөрҙөм. Төрөктәр беҙҙең урам ашаһында ҙур ҡаласыҡ булып урынлашҡан. Аш-һыу, сәй һатып торалар. Телдәре аңлайышлы булғас, туғандарымды күргәндәй һөйөнөп киттем, ризыҡтарын да һөйөнөп ашаным.
Ҡояш байыу менән, ахшам намаҙынан һуң Мөздәлифәгә китергә ваҡыт етте. Оло йәштәгеләргә, ауырыуҙарға, ерҙә ятып төн үткәрергә хәле етмәҫтәйҙәргә автобусты алдан бирҙеләр. Ҡатындарҙың күбеһе шунда китте. Мин ”көслөләр” төркөмө менән ҡалдым.
Мөздәлифәгә ныҡ төнләтеп аяҡ баҫтыҡ. Килеп төшкән урыныбыҙҙа тимер селтәр кәртә эсенә индермәнеләр. Ҡараңғыла урын эҙләп шоссе буйлап һуҙылдыҡ. Эргәнән автобустар төтөн борҡотоп уҙып ҡына тора. Уларҙың фаралары яҡтыһында уң яғыбыҙҙағы тау, һарыҡташтар өйөмө шәйләнеп ҡала. һулда — осо-ҡырыйы күренмәгән кәртәле уйһыулыҡ. Эстә, урта тоштараҡ, бер ҡатлы ниндәйҙер ҡоролмалар күренгеләй.
Эре аҙымдар менән хәтһеҙ генә барғас, ниһайәт, бер урында инергә рөхсәт бирелде. Тәпәш кенә сатырҙар ҡороп, кемдәрҙер кәртә буйына урынлашҡан да инде. Төпкәрәк уҙабыҙ. Аяҡ аҫты — ваҡ ҡына ташлы онтаҡ. Сүп-сары ла етерлек. Юлдан күренгән ҡоролмалар тәһәрәтхана икән, беҙгә яҡынырағынан килгән һуҡыр яҡтылыҡта һәрмәнә-һәрмәнә ятыр урын әҙерләнек. Имамыбыҙ йәстеүгә аҙан ҡысҡырҙы ла күмәкләп намаҙға баҫтыҡ. Читать далее →

Йәннәт баҡсаһы

Йәннәт баҡсаһы (башы), Гүзәл СИТДЫҠОВА

Бисмиллаһир-рахмәнир-рәхим
Һөрөлгән шайтандан Аллаһы тәғәләгә һығынамын. Ҡыҙғаныусы һәм бағышлаусы булған Аллаһы тәғәләнең исеме менән башлайым.
Был яҙмаларым 2005 йылдың ғинуар айында ҡылынған хажым хаҡында. Башҡортостандың гүзәл баш ҡалаһы Өфөбөҙҙөң ”Ихлас” мәсете мәхәлләһе ағзаларынан 55 кеше олуғ ғибәҙәтебеҙҙе үтәргә бергә сәфәргә сыҡтыҡ. Ҡайта-ҡайта шул ваҡиғаларҙы иҫемә алғанда көнө генә түгел, һәр минуты, хатта секунды фәһемле, кинәйәле, бөйөк тәрбиәгә эйә булғанын йәнем-ҡәлбем менән төшөнә барам. Йәннәт баҡсаһын, йәғни унда барыр һуҡмаҡты күреп, аңлап ҡайттыҡ беҙ.
Юлға сығырға һанаулы ғына көндәр ҡалғас, ҡаты ауырып киттем. И Раббым, хажға юлымды яба ғына күрмә инде, ни күрһәм, шуға риза булып йөрөп ҡайтырмын, тип төндәрен илай-илай ялбарыуҙарымды белһәгеҙ...

Читать далее →

Рияның тәүбәһе

Аллаһы Тәғәлә гонаһ ҡылыусы кешеләргә тәүбә ишектәрен асып ҡуйған. Гонаһты ҡылыусыларға рәхмәтенән өмөттәрен өҙмәҫкә кәрәк. Ниндәй генә гонаһ булмаһын Аллаһы Тәғәлә уны кисерә. Рияны гына түгел, хатта оло ширекте лә Ул кисерә. Мөьминдәрҙең әмире Ғүмәр радыйаллаһу ғәнһү башта мөшрик ине, ул тәүбә ҡылып исламға керҙе һәм Аллаһы Тәғәлә унын гонаһтарын кисерҙе. Шулай итеп, гонаһлы кешегә Аллаһтан өмөтөн өҙөргә ярамай. Был хаҡта Аллаһы Тәғәлә «Әз-3умар» сүрәһенең 53 аятында:

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

«Минең мөьмин бәндәләремә әйт. Эй, бәндәләрем, гонаһ ҡылып үҙегеҙгә зарар иткән булһағыҙ Аллаһы Тәғәләнең рәхмәтенән өмөтөгөҙҙө өҙмәгеҙ, дөрөҫлөктә Аллаһы Тәғәлә бөтөн гонаһтарҙы кисерә. Ул Аллаһ Ярлыҡаусы һәм Рәхимлелер», — тине.

Читать далее →

Рия хаҡындағы хәҙистәр

Беренсе хәҙис
Риясынын рия ғәмәлен Аллаһы һәм шул кешенән (рия ҡылыусынан) башҡа беркем дә белә алмай. Хатта ике иңебеҙҙәге ғәмәлдәребеҙҙе яҙып барыусы фәрештәләр ҙә белмәйҙәр. Риясыларҙың ғәмәлдәре Ҡиәмәт көндө генә беленәсәк. Рия ғәмәлдәрен ҡылған кешеләр беренсе булып йәһәннәмгә төшәсәктәр. Был һүҙҙәргә дәлил:

“Әбү Һөрайра радыйаллаһу ғәнһү әйтте: “Мин пәйғәмбәребеҙ салаллаһу ғәләйһи үәссәлләмден былай тип әйткәнен ишеттем: “Дөрөҫлөктә, Ҡиәмәт көндө хөкөм ителеүсе беренсе кеше — көрәштә һәләк булған кеше булыр. Уны Аллаһ ҡаршыһына килтереп баҫтырырҙар, һәм шул ваҡыт Аллаһы Тәғәлә уға ниғмәттәре тураһында иҫкә төшөрөр һәм ул уларҙы таныр, ә унан һуң Аллаһы Тәғәлә унан: “Был ниғмәттәргә шөкөр итеү йөҙөнән һин нәмә эшләнең?" — тип һорар. Ул: “Мин һинен ризалығын өсөн һәләк булғанға тиклем көрәштем!" — тип яуап бирер. Аллаһы Тәғәлә уға: «Һин ялғанлайһың, сөнки һин, башҡалар һинен хаҡта: “Был батыр кеше!” — тип әйтһендәр өсөн генә көрәштең, һәм улар һинең тураһында шулай әйттеләр ҙә!" — тип әйтер. Читать далее →

Рия (намаҙҙа һәм саҙаҡала)

“Рия” нәмәне аңлата һуң? Рия — кеше күрһен, кеше ишетһен, кеше маҡтаһын тип ғәмәл ҡылыу, берәр яҡшы эш эшләү. Әгәр ҙә етәксе урынға һайлана икән — башлыҡ итеп һайлаһындар тигән ниәт менән халыҡҡа изге ғәмәл ҡылыу.
Был китапта рия хаҡында әйтелгән фекерҙәремде Аллаһы Тәғәләнең Ҡөръәненән сүрә һәм аяттар, унан һуң Аллаһының хаҡ илсеһе, Рәсүлебеҙ Мөхәммәт салаллаһу ғәләйһи үәссәлләмдең рия хаҡындағы хәҙистәре менән дәлилләнем. Китапты уҡыусылар рия ғәмәлен аңлаһындар өсөн ҡайһы бер миҫалдар килтерҙем. Рия ҡылыусы кешегә Аллаһ ҡаршыһында нәмә көтеләсәген яҙҙым. Рия ҡылыусы кешегә риянан нисек тәүбә ҡылырға кәрәклеген өйрәттем. Рияның килеп сығыу сәбәптәрен бәйнә-бәйнә һөйләнем. Рия бит ул сир. Бына шул сирҙән нисек дауаланырға кәрәклеген аңлатырға тырыштым. Рия ҡылыусының шайтан юлынан йөрөүсе икәнлеген Пәйғәмбәребеҙ салаллаһу ғәләйһи үәссәлләмдең хәҙисе менән дәлилләнем. Ҡыҫҡаһы, һеҙ был китаптан рия хаҡында күп мәғлүмәт алырһығыҙ тип өмөт итеп ҡалам. Әмин.
Ихтирам менән Идрис хәҙрәт Ғәләүетдин. Читать далее →

Рия

Йософ Дәүләтшин. Йома вәғәзҙәре.

يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ* إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

“Ул көндө кешегә байлығы ла балалары ла файҙа итмәҫ. Мәгәр Аллаһка сәләмәт йөрәк менән килеүсегә генә файҙа булыр.” (“Әш-Шүъара” сүрәһенең 88, 89 нсы аяттары.)
“Тәндә бер ағза бар. Әгәр ул сәләмәт булһа, бөтөн тән сәләмәт була. Әгәр ул боҙолһа, бөтөн тән боҙола. Ул ағза — йөрәктер. ” (Хәҙис, әль-Бохари,Мөслим.)
Ҡәҙерле ҡәрҙәшем! Аллаһтың дошманы Иблис һәрваҡыт ниндәй генә юл менән булһа ла һине Раббына ғибәҙәт ҡылыуҙан, Раббыңды зекер итеүҙән. Йәннәт юлы — исламдан, — йырағайтырға тырыша. Ширек, көфөрлөк һәм башҡа төр фәхешлектәргә саҡырып, мәңгелек хәсрәтле итмәксе була. Әгәр шайтан һине изге ғәмәлдәрҙән йырағайта алмаһа, ул һинең изгелектәреңде рия менән бөтөрөргә тырыша. Рия ул бик тә ҡурҡыныс ауырыу, сөнки беренсенән, кеше уның менән ауырыуын һиҙмәҫкә лә мөмкин. Икенсенән, ул кешенең ҡылған ғәмәлдәрен юҡҡа сығара. Читать далее →

Һаранлыҡ

Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: “Йомартлыҡ ағасы ожмаһта үҫә. Кем уның ботаҡтарына йәбешә, шунда тартып керетә. Һаранлыҡ ағасы тамуҡта үҫә. Кем уға йәбешһә, тамуҡҡа керетер”, — тигән. Был хәҙис беҙгә, мосолмандарға күрһәтмә (инструкция) – нисек ожмаһҡа керергә. Саҙаҡ бирергә күнегергә кәрәк. Әлбиттә был юлда шайтан һағалап ултырыр. Төрлө юлдар менән саҙаҡа бирҙермәҫ. Берәүгә “аҡсаң бөтә” тип үәсүәсә һалыр. Икенсегә “үҙҙәре лә бай, уларға аҡса биргәнсе” тиер. Өсөнсөгә төрлө мәшәҡәттәрен иҫенә төшөрөр, күп нәмәләр алырға кәрәклеген иҫенә төшөрөр... Һәр кешегә үҙ юлын-үәсүәсәһен табыр ҙа саҙаҡа бирҙермәҫ. Шуға ла мәсеттәр ярлы-мохтаж хәләтендә. Бигерәк тә ауыл мәсеттәре. Газына, утына түләргә лә аҡсалары юҡ. Мәсеткә йөрөгәндәр ҙә саҙаҡа һалып бармай, ә бит был ожмаһҡа юл. Башҡалар белмәһә лә, был хәҙисте ишетмәһәләр ҙә, улар беләләр! Ун һум булһа ла, илле, йөҙ булһа ла мәсеткә һалһалар, ярлыланып китмәҫтәр моғайын... Читать далее →