Назир Сабитов

Назир Сабитов

Записей (1001), комментариев (0)

Нет информации об авторе

Главная: https://nazir1965.com

Записи автора Назир Сабитов

Башҡорт исемдәре

0

                                             Башҡорт исемдәре
     Исемдәр донъяһында. Башҡорт исемдәре һүҙлеге, башҡорт һәм рус телдәрендә. Башҡортостан китап нәшриәте, 1991 йыл.
     "Исемдәр донъяһында" тигән китабын Таңһылыу Кусимова мосолман дини күҙлегенән сығып төҙөмәгән, әммә балаға ниндәй исем ҡушырға тип, башҡорт исемдәрен һайлағанда, йәш ата-әсәләргә кәрәк булыр.
     Китаптың төп маҡсаты — балаға исем һайлауҙа ата-әсәләргә ярҙам итеү. Шуның менән бергә, был хеҙмәт киң ҡатлам уҡыусыларҙы хәҙерге һәм боронғо башҡорт исемдәре, уларҙың тарихы, исем ҡушыу йолалары менән таныштыра.
     Исемдәрҙең яҙылышы, аңлатмалар һәм белешмә материалдар ике телдә — башҡорт һәм рус телдәрендә бирелә.

     Мышка ярҙамында өрөлтөп аҫтағы китапты тулыһынса уҡығыҙ. Уң яҡта, өҫтәге ҡара стрелкаға баҫып китапты ҙурайтығыҙ. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Исем ҡушыу

0

                                                      Исем ҡушыу
     Нисек исем ҡушырға? Ниндәй исем? Исемеңдең мәғәнәһе ниндәй? Нимә аңлата? Исемең есемеңә тура киләме? кеүек һорауҙар йыш исемгә бәйле мәсьәләләрҙә барлыҡҡа килә.
     “Исем кешенең яҙмышына тәҫьир итә, яҙмышын билдәләй”, тигән ҡарашта бар. Ҡайһы бер халыҡ вәкилдәренең беҙ исеменә ҡарап милләтен билдәләй алабыҙ. Исем кешенең визит карточкаһы, шәхес таныҡлығы һымаҡ ул шәхестең ниндәй илдән, ниндәй милләт икәнен, хатта шулай уҡ беҙгә мосолманлығын да күрһәтеп тора. Әгәр әхләкле тәрбиәләнгән бала бәләкәйҙән үҙ исеменең мәғәнәһен белеп, яратып үҫһә, ул балала үҙенең милләтенә ҡарата ғорурлыҡ хисе уяна.
     Аллаһ Тәғәлә рәхмәте менән нәҫелдәребеҙҙе дауам итер өсөн сабый тыуа. Әлхәмдүлилләһи, ата-әсәне ҡыуандырып Аллаһ уларға бүләген — бәпесте бирә. Аллаһ Тәғәлә һәр кем был донъяға үҙ ризығы менән, үҙ өлөшө һәм үҙ яҙмышы менән килә тигән. Бала тыуыу – яңы кешенең донъяға килеүе ғәиләлә, йәмғиәттә ҙур ваҡиға итеп ҡабул ителә, Бала нәҫел-нәсәптең ебен өҙмәй йәшәүҙе дауам итеүсе, ата-бабаларҙың рухын киләһе быуындарға тапшырыусы, ғәиләгә йән һәм йәм биреүсе һәм беҙҙең был донъяла йәшәүҙең төп мәғәнәһе икәнен халыҡтың күбеһе аңлай. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ниәт (намерение)

0

                                                       Ниәт (намерение)
     Әғүҙү билләһи минәш шайтанир-раджим. Бисмилләһир рахманир рахим.
Аллаһы Тәғәлә ризалағы өсөн ихлас күңелдән (ниәт) менән йома ғибәҙәтенә йыйылған хөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәр! Әссәләмү ғәләйкүм үә рәхмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ!
     Барыбыҙға Аллаһының рәхмәт үә ризалығына ирешеп донъя менән ахирәт сәләмәтлеге, хәйерле һәм бәрәкәтле ғүмер һәм тормоштар насип булһын.
     Ошо йомабыҙ барыбыҙға ла мөбәрәк булып ил-йән тыныслығы, иҫәнлек-һаулыҡ менән киләсәк йомаларыбыҙҙы ла шатлыҡ менән ҡаршылап, саф күңел, ихлас ниәт менән ғибәҙәт һәм доғалар ҡылырға насип булһын.
     Хөрмәтле мосолмандар! Бөтә Ислам ғалимдары тарафынан ҡабул ителеп, динебеҙҙә дәлил итеп йөрөтөлә торған билдәле бер хәҙистәрҙән һаналған Рәсүлүллаһ ғәләйһис-сәлләм бер мөбәрәк һүҙҙәрен ишетәйек:
     «Иннәмәл-әғмәли бин-ниәт» (Һәр эш ниәткә ҡарап баһалана), донъяла бөтә эштәребеҙ бары тик ниәт менән генә була. Ниәт сәбәпле ҙур сауаплы, ниәт сәбәпле ҙур гонаһлы булырға мөмкин». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Атай-әсәйҙе рәнйеттем

0

                                          Атай-әсәйҙе рәнйеттем
     Ата-әсәм иҫән ваҡытта уларҙы һүҙ менән рәнйеттем. Хәҙер улар юҡ инде, уларҙың ризалығын алыу өсөн миңә ни эшләргә кәрәк? «Шүрғәтүл-ислам» китабының «Атай-әсәйҙе риза ҡылыу намаҙы» бүлегендә килтерелә: «Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм әйтте: кемдер ата-әсә хаҡын үтәп, ата-әсәһе ҡулы аҫтынан сыҡҡас, ата-әсә хаҡын үтәүенең тәғәте ҡабул булмағандыр тип, йәһәннәм әһеле хәҙистәрен ишетеп, шикләнһә, ҡиәмәттә ата-әсә хаҡын үтәгәндәрҙең сафында ҡубырға теләһә, ахшам намаҙы менән йәстү намаҙы араһында кесе йома кисендә ике рәкәғәт намаҙ уҡыһын. Һәр рәкәғәттә «әл-Фатиха», биш «Аятүл-Көрси» һәм биш мәртәбә «әл-Ихлас», биш мәртәбә «әл-Фәләҡ» һәм «ән-Нәс» сүрәләрен уҡыһын. Намаҙҙан бушағас, ун биш мәртәбә тәүбә-истиғфар һәм унбиш мәртәбә салауат әйтһен. Быларҙың барыһының сауабын ата-әсәһенә бағышлаһын. Иншә Аллаһ, ул кеше ҡиәмәт көнөндә ата-әсәһенең ризалығында булыр һәм ата-әсәһен төшөндә күрер, улар әйтерҙәр: «Донъяла ваҡытта беҙ һинән риза түгел инек, бына хәҙер ризалығыбыҙ булды, Аллаһы Тәғәлә һиңә ризалығы булһын». тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Бәлә-ҡаза ни өсөн килә?

0

                                            Бәлә-ҡаза ни өсөн килә?
     Аллаһ Үҙ рәхмәте менән беҙҙе юҡтан бар итте. Һәр мәхлүк Уның рәхмәте менән йәшәй. Беҙҙә булған һәр ниғмәт, һәр хәйерлелек Уның рәхмәте менән килә, һәр яуызлыҡ, бәлә-ҡаза беҙҙән Уның рәхмәте менән китә. Аллаһының ғилеме ҡайҙа ирешһә, рәхмәте лә шунда тиклем барып еттә.
                                                                              فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
     «Фәби'әййи әәләәәә'и раббикүммә түкәҙҙибәәән», йәғни: Әй, әҙәм балаһы һәм ен, Минем барлығыма тағын ниндәй дәлилдәр кәрәк? — тип һорай Аллаһ Тәғәлә. Рахман сүрәһе 34 аят.
     Әҙәм балаһының ошо донъяға Аллаһтың рәхмәте менән тыуыуы һәм ошо тормошта йәшәп ятыуы үҙе бер ҙур дәлил. Тик был донъя ваҡытлы — алдаҡсы донъя икәнен онотмайыҡ! Был тормошобоҙҙа һәр беребеҙ менән дә төрлө хәлдәр булырға мөмкин: шатландыра торғаны ла, ҡайғырта торғаны ла. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Ҡурҡыу һәм өмөт

0

                                                   Ҡурҡыу һәм өмөт
     "Бөтә нәмәне күркәм яратҡан һәм кешене тупраҡ маддәһенән бар иткән" Аллаһу Сүбхәнә үә Тәғәләгә ихлас күңелдән булған ололауҙарыбыҙ һәм маҡтауҙарыбыҙ булһын! Һәм шулай уҡ Мөхәммәд салләллааһу ғәләйһи үәссәләм рухына салауаттарыбыҙ һәм сәләмдәребеҙ ирешеп торһон.
     Хөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәрем! Кешенең күңелендә ҡурҡыу хисе нимәгә булһа ла нигеҙләнеп барлыҡҡа килә. Бөтә кешеләр кемдән йә иһә нимәнәндер булһа ла ҡурҡа. Күңелендә ҡурҡыу хисе булмаған кеше юҡтыр ул. Кемдер ата-әсәһенән ҡурҡа, кемдер балаларынан, кемдер енәйәтселәрҙән, кемдер йыртҡыс хайуандарҙан, кемдер аслыҡтан, кемдер ауырыуҙан, кемдер үлемдән ҡурҡа һәм быға оҡшаш күп төрлө миҫалдар килтерергә мөмкин. Ҡурҡыу хисе кешене күп ваҡытта борсоһа ла, йыш ҡына насар эштәрҙән тыйып, яҡшы эштәргә этәрә торған була. Мәҫәлән, ата-әсәһенән ҡурҡҡан кеше уларҙы рәнйетеүҙән тыйыла, киләсәктә балаларының насар юлға баҫыуҙарынан ҡурҡҡан ата-әсә балаларына йәштән үк яҡшы тәрбиә бирергә тырыша, аслыҡтан ҡурҡҡан кеше ас ҡалмаҫ өсөн запас йыя башлай, ауырыуҙан ҡурҡҡан кеше сирләмәҫ өсөн сараларын күрә, тимәк, кешенең күңелендә сәселгән ҡурҡыу орлоҡтары киләсәктә шатлыҡ емештәренә әйләнә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Бәхет асҡысы – тәүбә ҡылыуҙа

0

                                   Бәхет асҡысы – тәүбә ҡылыуҙа
     Тәүбә ҡылыу бер ҡасан да һуң түгел. Үлем түшәгендә ятҡан кешенең йәне боғаҙына килеп еткән миҙгелдәрҙә генә тәүбә ҡабул ителмәҫ. Бәлиғлыҡ йәшенә етеп, үҙ аҡылында булған һәр кеше тәүбәгә килергә мөмкин. Улай ғына ла түгел: Аллаһы Тәғәлә бәндәһенең тәүбә ҡылыуын һәр ваҡыт көтөп ала. Рухи үҫеш, нәфесеңде тәрбиәләү юлында тәүбә ҡылыу беренсе баҫҡыс булып тора. Бөйөк Раббыбыҙ күңелегеҙгә тәүбә-истиғфар ҡылыу теләген һалған икән — был Аллаһы Тәғәләнең һеҙҙе яратыуының бер билдәһе.
     Ғәләмдәрҙең Раббыһы Ҡөръән-Кәримдә әйтә: «Хаҡтыр, Аллаһы Тәғәлә йыш тәүбә ҡылыусыларҙы һәм күңелдәрен сафландырыусыларҙы ярата». Йәғни Бөйөк Аллаһ истиғфар ҡылыусыларға, ҡылған гонаһтары өсөн үкенеүселәргә, сафланыусыларға Үҙенең хөрмәтен һәм мәрхәмәтен күрһәтә. Был аят тәфсирҙәрендә Аллаһы Тәғәләнең хата-кәмселектәре өсөн ғәфү һораусыларҙы һәм ғәфләттән арынырға тырышыусыларҙы яратыуы тураһында ла әйтелә.
Нимә һуң ул ғәфләт? Аллаһы Тәғәләнең Барлығын һәм Берлеген иҫкә төшөрмәй, онотолоп йәшәү. Ғәфләт бик күп гонаһтарға сәбәпсе булып тора. Сөнки яңылыш аҙымдарҙың күпселеге кеше үҙ-үҙен абайламаған, Аллаһы Тәғәләнең уны даими күҙәтеп торғанын иҫенән сығарған саҡта яһала. Шуға ла үрҙә күрһәтелгән аятта Раббыбыҙҙың оло гонаһтар өсөн дә, ҙур булмаған хаталары өсөн дә тәүбә ҡылыусыларҙы һәм ғәфләттән арынырға теләүселәрҙе яратыуы тураһында әйтелә. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Пәйғәмбәрҙәр хаҡында

0

                                           Пәйғәмбәрҙәр хаҡында
     Пәйғәмбәрҙәрҙең иң бөйөктәре
     Пәйғәмбәрҙәрҙең иң бөйөктәре Ҡөръән Кәримдә «Үлүл — ғазм» тип аталалар. Уларҙың һаны — биштер:
     - Нух ғәләйһис-сәләм
     - Ибраһим ғәләйһис-сәләм
     - Муса ғәләйһис-сәләм
     - Ғайса ғәләйһис-сәләм
     - Мөхәммәд ғәләйһис–сәләм

     Сөннәтле булып тыуған пәйғәмбәрҙәр
     Хәҙрәти Ҡәғбә әл — Әхбәр риүәйәтенә күрә ун өс пәйғәмбәр сөннәтле булып тыуғандар.
     Һүҙ ошо пәйғәмбәрҙәр тураһында бара:
     - Әҙәм ғәләйһис-сәләм
     - Шис ғәләйһис-сәләм
     - Идрис ғәләйһис-сәләм
     - Нух ғәләйһис-сәләм
     - Сәм ғәләйһис-сәләм
     - Лут ғәләйһис-сәләм
     - Йософ ғәләйһис-сәләм
     - Муса ғәләйһис-сәләм
     - Шоғайыб ғәләйһис-сәләм
     - Сөләймән ғәләйһис-сәләм
     - Яхья ғәләйһис-сәләм
     - Ғайса ғәләйһис-сәләм
     - Мөхәммәд ғәләйһис–сәләм тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Нимә ул ғиддәт?

0

                                             Нимә ул ғиддәт?
     «Ҡөрьән»дә: «Талаҡ ҡылынған (ирҙән айырылған) ҡатындар өс тапҡыр күреме килеү (ваҡытын) һаҡлап, бүтән иргә сыҡмай торорға тейеш», — тиелгән.
     Ғиддәт — Аллаһ Тәғәлә билдәләгән ваҡыт. Был ваҡыт ҡатын-ҡыҙға ҡағыла. Ҡатын кеше ирҙән айырылһа, йәки ире вафат булһа, ғиддәт һаҡларға тейеш. Ана шул ғиддәте тулмаҫтан алда бүтән иргә сығырға тейеш түгел.
     Ҡатын-кыҙҙың ғиддәте, һәр ҡайһыһының шәхси хәленә ҡарап, төрлөсә була.
Түлдән ҡалмаған (бала табырға һәләтле, күреме килеп торған) ҡатын-ҡыҙ өс тапҡыр күреме килгәс кенә бүтән иргә сығырға, бүтән ир менән мөхәббәт ғәмәле үтәргә (яҡынлыҡ ҡылыу) хаҡлы. тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

Минең гүзәл динем 2

0

                                                             Минең гүзәл динем 2

гүзәл динем Ҡартатаһы йылмайҙы ла:
     - Ейәнсәрем! Был мәрхәмәтен Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә һайлау ирке биреп күрһәткән.
     Әгәр Ул беҙгә күркәм сауаплы ғәмәлдәр һәм гонаһтар ҡылғанда һайлау ирке бирмәһә, ул сатында Ожмах менән Тамуҡ булмышының мәғәнәһе лә, пәйғәмбәрҙәр (ғәләйһис-сәләм) менән илаһи Китаптарҙа мохтажлыҡ булмаҫ ине. Былар барыһы ла бер-береһе менән бәйле.
     Әгәр Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә бик ныҡ теләгәнебеҙҙе үтәргә мөмкинлек бирмәһә, ризаһыҙланып һөйләнер инек: «Тотҡондармы ни беҙ? Ни өсөн аяҡ-ҡулдарыбыҙ бығаулы? Ни өсөн теләгәнебеҙҙе үтәй алмайбыҙ?»- тиеп.
     Шулай, ҡәҙерлем! Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә беҙҙе ошолай яралтҡан һәм шулай эшләгән, барыһы ла ғәмәлдәребеҙҙән тора һәм ғәмәлдәребеҙҙең яҡшыһын да, насарын да әжерһеҙ ҡалдырмаҫҡа вәғәҙә иткән.
     Шул инде «ҡадәр», йәғни «яҙмыш». Ә хәҙер бар, уйна.
     Асия һораны:
     - Ҡартатай! Бөгөн мин һинән шул тиклем күпте белдем. Мөмкинме, йәнә бер һорау ғына бирәм?
     «Яҡшыһы ла, насары ла Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәләнән», — ти әсәйем. Дөрөҫмө?
     Улайһа, әгәр беҙҙе Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә алама ҡылығыбыҙ өсөн язалай икән, ғәҙеллек ҡайҙа?
     Ҡартатаһы башын сайҡаны:
     - Ейәнсәрем! Хаҡ һүҙҙәр, ләкин уны дөрөҫ аңламайҙар. Тыңла әле, кешеләр нимәлә яңлышҡанын аңлатайым. Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә — берҙән-бер Илаһ һәм барлыҡ ғаләмде Яралтыусы. Шулаймы?
     - Әлбиттә, ҡартатай!
     - Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә берҙән-бер Яралтыусы булғас, тимәк барлыҡ яҡшылыҡты һәм яманлыҡты ул ғына яралтҡан, һәм бында һин әйтә алмайһың: «Бында беҙҙең ни ғәйеп?»- тиеп, сөнки Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә барлыҡ яҡшылыҡ менән насарлыҡты теләктәребеҙҙән сығып яралта. Беҙ йәнә һөйләшкәнгә әйләнеп ҡайттыҡ, йәғни Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә аҡыл менән фекерләү биргән. Аҙаҡ ул ике юл күрһәткән: Ожмахҡа һәм Тамуҡҡа, шуның менән беҙҙе һынауға этәргән һәм бойорған:
     «Әгәр салих ғәмәл ҡылырға теләһәгеҙ, Мин быны яралттым һәм һеҙҙән риза булып ҡалдым.
     Әгәр гонаһ ҡылырға теләһәгеҙ, уны ла яралттым, сөнки Мин — берҙән-бер Яралтыусы, ләкин һеҙҙең гонаһтарығыҙ менән риза була алмайым».
     Хәҙер аңлайһыңмы, матурым, «Яҡшыһы ла, яманы ла Аллаһтан» һүҙҙәренең мәғәнәһен. Йәғни Аллаһ Сүбхәнәһү үә Тәғәлә теләктәребеҙгә, маҡсаттарыбыҙға ярашлы изгелекте лә, яуызлыҡты ла яралта. Шуға күрә ғәмәлдәребеҙ өсөн барлыҡ яуаплылыҡты беҙҙең өҫтөбөҙгә һала.

     Тулыһынса китапты аҫта уҡығыҙ:
тулыһынса ошонда уҡығыҙ...

RSS лента автора Назир Сабитов
Вверх
.